Xəbərlər - Publika.az
Bizi izləyin

Xüsusi

2021-ci il nə ilə yadda qaldı: ən önəmli hadisələrin XRONİKASI

Yola salmağa hazırlaşdığımız 2021-ci il ölkəmizdə bir sıra hadisələrlə yadda qaldı. Bu il sizlərə bir çox sevincli, kədərli xəbərləri təqdim etdik. Onların arasından ölkəmiz, regionumuz üçün ən önəmlilərini yenidən seçib-seçmələyib sizlərin yaddaşını təzələmək istəyirik.

Publika.az ötən ilin ən yadda qalan hadisələrini xronoloji ardıcıllıqla təqdim edir:

1 yanvar – Azərbaycan Prezidenti xalqa müraciət edərək azərbaycanlıları 2020-ci ilin 10 noyabrında qazanılan qələbə münasibəti ilə təbrik etdi. Elə həmin çıxışda ölkə başçısı Ermənistandakı revanşistlərə səslənərək məşhur ifadəni işlətdi: “Dəmir yumruq yerindədir!” Prezident müraciətdə onu da vurğuladı ki, iqtisadi inkişafın templərinə görə son 17 il ərzində Azərbaycan dünya miqyasında birinci yerdədir.

11 yanvar – Rusiya paytaxtında prezident Vladimir Putinin vasitəçiliyi ilə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevlə Ermənistanın baş naziri Nikol Paşinyan arasında 4 saat davam edən görüş baş tutdu. Bu, müharibədən sonra Azərbaycan və Ermənistan rəhbərlərinin ilk görüşü kimi tarixə düşdü. Görüşlərdən sonra Moskva bəyannaməsi imzalandı. Bəyannamə 10 noyabr üçtərəfli bəyanatının yerinə yetirilməsi məsələsini daha da möhkəmləndirdi. Mövcud problemlərin həlli üçün İşçi qrupun yaradılması qərara alındı.

21 yanvar - Azərbaycan Respublikası Hökuməti ilə Türkmənistan Hökuməti arasında Xəzər dənizində “Dostluq” yatağının karbohidrogen resurslarının birgə kəşfiyyatı, işlənilməsi və mənimsənilməsi haqqında Anlaşma Memorandumunun imzalanması ilə bağlı Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevlə Türkmənistan Prezidenti Qurbanqulu Berdiməhəmmədov arasında videokonfrans formatında görüş keçirildi. Sonda Azərbaycanla Türkmənistan arasında mühüm tarixi sənəd imzalandı.

23 yanvar - Türkiyəyə məxsus "M/V Mozart" yük gəmisi Nigeriya yaxınlığında dəniz quldurları tərəfindən hücuma məruz qaldı. Quldurlar gəmidəki yeganə Azərbaycan vətəndaşı olan Fərman İsmayılovu öldürüb, 15 Türkiyə vətəndaşını isə əsir götürmüşdülər.

25 yanvar - Azərbaycanda 5 şəhər və 12 rayona giriş-çıxış bərpa olundu. Həmin gün saat 00:00-dan Bakı, Sumqayıt, Gəncə, Mingəçevir, Şirvan şəhərlərinin və Abşeron rayonunun ərazisinə, eləcə də Lənkəran, Masallı, Cəlilabad, Şəki, Zaqatala, Quba, Xaçmaz, Yevlax, Bərdə, Biləsuvar və İsmayıllı rayonlarında giriş-çıxış bərpa edildi.

27 yanvar – Prezidentin sərəncamı ilə Aydın Zöhrab oğlu Kərimov Azərbaycan Respublikası Prezidentinin Şuşa rayonunda xüsusi nümayəndəsi təyin olundu.

30 yanvar - Ağdam rayonunda Rusiya-Türkiyə Birgə Monitorinq Mərkəzinin fəaliyyətə başladı. Mərkəzin Ağdam rayonunda Rusiya-Türkiyə Birgə Monitorinq Mərkəzinin fəaliyyətə başla Qarabağda atəşkəsin pozulması hallarını izləmək üçün qurulduğu vurğulandı.

1 fevral – Ölkə başçısı İlham Əliyev Şuşada villa tikmək, mərkəz açmaq təşəbbüsləri ilə çıxış edən yüksək rütbəli məmurlara xəbərdarlıq etdi: “Şuşanı məmurlar paytaxtı elan etməmişəm”.

1 fevral - Azərbaycanda bütün təhsil müəssisələrində tədris və təlim-tərbiyə prosesinin əyani formada təşkili bərpa olundu. Fevralın 1-dən əyani tədris Bakı, Sumqayıt və Abşeronda həftədə 3 dəfə, digər rayon və şəhərlərdə isə 4-5 dəfə keçirildi. Qalan günlər şagirdlər distant formada tədrisi davam etdirdilər. 23 aprel - Sabiq deputat, yazıçı Hüseynbala Mirəlimovun işçisi olduğu güman edilən qadına qarşı qeyri-etik davranışı əks olunan videosuna görə hakim Yeni Azərbaycan Partiyasındakı bütün vəzifələrindən azad edildi. Hüseynbala Mirələmovun “qadını sığallayan əli” sosial şəbəkələrdə də uzun müddət müzakirə edildi.

12 may - Mayın 12-də Azərbaycanın mədəniyyət paytaxtı Şuşada “Xarı bülbül” musiqi festivalının açılışı oldu. Şuşa şəhəri Ermənistanın işğalından azad olunandan sonra ilk dəfə təşkil olunan festival mayın 12-i və 13-də Heydər Əliyev Fondunun təşkilatçılığı ilə baş tutdu. Festival Azərbaycan milli musiqisinin məşhur ustalarının, eləcə də Azərbaycanda yaşayan millətlərin və etnik qrupların folklor qruplarının çıxışları ilə yadda qaldı.

4 iyun - Kəlbəcər rayonunun Susuzluq kəndi yaxınlığında baş vermiş partlayış nəticəsində ikisi jurnalist, biri məmur olmaqla 3 nəfər şəhid oldu. Bu, Ermənistanın müharibədən sonra da mina terrorunun davam etməsinin əyani göstəricisi idi.

11 İyun - 11 İyul - UEFA Avro 2020 bir illik ertələmədən sonra baş tutdu. Ölkəmizin paytaxtı Avropa Çempionatının 4 oyununa (3 qrup, 1 dörddə-bir) ev sahibliyi etdi. Türkiyə millisi ev oyunlarını Bakıda - “Olimpiya” stadionunda keçirdi.

12 İyun - Ermənistan Ağdam rayonu üzrə 97 min tank və piyada əleyhinə minanı özündə əks etdirən xəritələri Azərbaycan tərəfinə təqdim etdi. Sonradan qarşı tərəfin təqdim etdiyi xəritələrin cəmi 25 faizinin dəqiq olduğu ortaya çıxdı.

15 iyun - Türkiyə Prezidenti Recep Tayyip Ərdoğan Şuşaya səfər etdi. Daha sonra Türkiyənin dövlət başçısı və Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyev Şuşa şəhərində Azərbaycan-Türkiyə arasında müttəfiqlik haqqında "Şuşa bəyannəməsini" imzalayıblar. Yeni müqaviləyə əsasən, Türkiyə və Azərbaycandan hər hansı birinə üçüncü ölkə tərəfindən təhlükə olarsa, bu ölkələr bir-birini qorumaq üçün birgə addımlar atacaqlar. Bundan başqa, Türkiyə prezidenti Erdoğan Türkiyənin Şuşada Baş konsulluq açacağını bəyan edib. İlham Əliyev jurnalistlərə açıqlamasında deyib ki, "aramızdakı əməkdaşlığın adı müttəflqlikdir və bu, özü hər şeyi deyir". Azərbaycan Prezidenti yeni bəyannamənin 100 il əvvəl imzalanmış Qars sazişinə istinad etdiyini, orda bir çox önəmli məsələlərin öz əksini tapdığını deyib. Bəyannamədə beynəlxalq müstəvidə əməkdaşlıq, siyasi-iqtisadi, ticarət, mədəni, təhsil, idman, gənclər, enerji təhlükəsizliyi, hərbi sahələrində əlaqələrdən bəhs edilir.

3 İyul - Ermənistan Füzuli və Zəngilan rayonları üzrə 92 min tank və piyada əleyhinə minanı özündə əks etdirən xəritələri Azərbaycan tərəfinə təqdim etdi. Bu xəritələrdə də doğruluq faizi cəmi 20-25 faiz idi.

4 İyul - Xəzər dənizində partlayış baş verdi. Əvvəlcə təxribat kimi qiymətləndirilsə də, sonradan yatmış vulkanın 76 il sonra püskürdüyü ortaya çıxdı və dənizdə yeni bir vulkanik adanın meydana gəldiyinin görüntüləri yayıldı.

23 - 28 İyul - Azərbaycan - Ermənistan sərhədində atışmalar qeydə alındı. Atəşkəs əsasən Kəlbəcər və Naxçıvan istiqamətində, dövlət sərhədində baş verdi. Erməni tərəfi xeyli itki verdiyini açıqladı.

23 İyul - 8 Avqust - 2020 Yay Olimpiya Oyunları (Tokio, Yaponiya). 21 ildən sonra Azərbaycan idmançıları ilk dəfə qızıl medal üzünə həsrət qaldılar. Əvəzində paralimpiyaçılarımız 14 qızıl medal qazanmaqla adlarını ilk 10-luğa yazdıra bildilər.

3 avqust – Milli Məclisin deputatı Eldəniz Səlimovun deputatlıq toxunulmazlığı ləğv edildi və həbs olundu. Ona polis əməkdaşını döydüyünə görə 3 aylıq həbs cəzası kəsildi.

30 avqust - Avqustun 30-da Vaqif Poeziya Günləri Şuşa işğaldan azad edildikdən sonra Heydər Əliyev Fondu tərəfindən ilk dəfə şairin doğma şəhərində yenidən təşkil olundu. Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyev və birinci xanım Mehriban Əliyeva Vaqif Poeziya Günlərinin rəsmi açılışında iştirak etdilər. Bu, işğaldan azad edildikdən sonra Şuşada təşkil olunan ilk poeziya günləri kimi tarixə düşdü.

26 oktyabr – Oktyabrın 26-da Füzuli Beynəlxalq Hava Limanının açılış mərasimi olub. Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyev və Türkiyə Respublikasının Prezidenti Rəcəb Tayyib Ərdoğan açılış mərasimində iştirak ediblər. Azərbaycan və Türkiyə prezidentləri hava limanının rəmzi açılışını bildirən lenti kəsdilər. Füzuli Beynəlxalq Hava Limanının rəmzi açarları prezidentlərə təqdim edildi. Dövlət başçıları hava limanında yaradılan şəraitlə tanış oldular.

16 noyabr - 16 noyabr hadisələri - 2021-ci 16 noyabr saat 11.00-18.00-a qədər Laçın–Kəlbəcər rayonu təmas xəttində baş vermiş Azərbaycan–Ermənistan arasında anti-terror əməliyyatı... Əks-həmlə əməliyyatı nəticəsində Ermənistan respublikasının 2 postu Azərbaycan Respublikasının nəzarəti altında keçir. Rəsmi məlumatlara görə, hərbi əməliyyatlar zamanı Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin 7 hərbi qulluqçusu şəhid olur. 10 hərbi qulluçumuz isə yaralanır. Düşmənin 6 əsgəri məhv edilir, 32 nəfər hərbçisi isə əsir götürülür.

26 noyabr – Həmin gün Soçidə Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyev, Rusiya Federasiyasının Prezidenti Vladimir Putin və Ermənistan Respublikasının baş naziri Nikol Paşinyan arasında üçtərəfli görüş keçirildi. Bu görüş tarixə “Soçi görüşü” kimi düşdü.

30 noyabr – Həmin gün 10:40 radələrində Dövlət Sərhəd Xidmətinin hərbi helikopteri Xızı rayonu ərazisində yerləşən “Qaraheybət” aviasiya poliqo­nunda təlim uçuşları yerinə yetirərkən qəzaya uğradı. 14 yüksək rütbəli hərbçi həlak oldu, 2 nəfər zabit isə yaralandı. Hadisənin texniki səbəblərdən baş verdiyi vurğulandı.

4 dekabr – Ermənistan işğal altındakı bütün ərazilərin mina xəritələrini Azərbaycan tərəfinə təqdim etdi. Azərbaycan isə 10 erməni hərbçisini Ermənistana geri qaytardı. Daha sonra həmin hərbçilərə İrəvanda cinayət işi açıldı.

15 dekabr – Azərbaycan və Ermənistan rəhbərləri Brüsseldə bir araya gəldi. Avropa İttifaqının rəhbəri Şarl Mişelin təşəbbüsü ilə baş tutan görüşdə Zəngəzur dəhlizindən keçən dəmir yolu ilə bağlı tərəflər razılığa gəldi. Brüsseldə Azərbaycan prezidenti İlham Əliyevlə Ermənistanın baş naziri Nikol Paşinyan arasında 44 günlük müharibədən sonra ilk təkbətək görüş də baş tutdu.

19 dekabr - Azərbaycan daha 10 nəfər erməni əsilli hərbi qulluqçunu Avropa İttifaqının vasitəçiliyi ilə Ermənistan tərəfinə təhvil verdi.

Tural Turan

Rəylər

Xüsusi

İsraildə yaşayan azərbaycanlı xərçəngə necə qalib gəldi? - "Şişin ürəyimin başında böyüməsi simvolik idi"

Kama Kamila "The X Factor Israel" yarışmasında iştirakından sonra özünə xas çıxışı ilə ölkəmizdə, o cümlədən İsraildə səs-küyə səbəb olmuşdu. 

Bakı şəhərində anadan olan Kamila deyir ki, Azərbaycanın musiqi irsinə dərin kök salmış görkəmli musiqiçi ailəsində böyüyüb. 5 yaşından klassik pianoçu kimi təhsil alan sənətçi 13 yaşında anası ilə birlikdə İsrailə köç edib. O vaxtdan onun motivasiyası və arzusu atası və yeni vətəni arasında əlaqə yaratmaq olub. Elə buna görə də yaradıcılığının böyük bir hissəsini Azərbaycana həsr edib.

Publika.az ifaçı ilə müsahibəni təqdim edir.

- Gəlin, musiqiçi olmaq xəyalınızdan, xüsusən mistik şaman musiqisinə sevginizin necə başladığından danışaq.

- Musiqiçi olmaq mənim arzum deyil, taleyim idi. Çünki musiqiçi ailəsində dünyaya gəlmişəm. Peşə özü məni seçdi, daha doğrusu, başqa bir variantım yox idi. Hələ ana bətnində olarkən klassik musiqilər dinləmişəm. Anam musiqi müəllimi idi, 6 nömrəli musiqi məktəbində, həm də Bakı peşə ixtisas təhsil müəssisəsində dərs deyirdi. Evdə həmişə deyirdilər ki, onun şəxsi tələbələri ilə 2 saatlıq fasiləsində dünyaya gəlmişəm. Müəllim və şagirdlərin səhərdən axşama qədər musiqi ilə məşğul olduğu bir atmosferdə doğulmuşam. 

Mənim üçün şaman musiqisi Azərbaycan muğamlarıdır. Bu, bizim çox dərin köklərimizdən və Azərbaycan musiqisinin tarixindən danışan ən dəyərli musiqidir. Azərbaycan dünyanın ən zəngin və ən dadlı musiqisi və mətbəxi ilə məşhurdur. Hesab edirəm ki, bu iki məqam Azərbaycanın milli-mədəni həyatında mühüm yer tutur. 

Muğam Azərbaycan xalqının bədii təfəkkür və yaradıcılığına böyük təsir göstərib. Ölkəmizin müxtəlif sənət növlərinin hər biri ayrı-ayrılıqda uzun və mürəkkəb inkişaf yolu keçməsinə baxmayaraq, muğamlarımızın yeri xüsusidir. Xalqın ən dərin kökləri bu musiqidə birləşib. Azərbaycan muğamı ölkəmizin təbiəti kimi rəngarəng, dolğun və zəngindir. Uzaq dövrlərə gedib çıxan köklərimiz bu gün sahib olduğumuz çox böyük bir dəyərdir. Bu, bizi biz edən xüsusiyyətimizdir. Əgər köklərimizi unutsaq, bizdən geriyə heç nə qalmayacaq. 

- Sizi şaman adlandırmaq olar? Ümumiyyətlə, şaman musiqisi həyatınıza nələr qatıb? 

- Şamanizm milli dua musiqisidir. O bizə köklərimizi unutmağa imkan vermir. Lakin şaman olduğumu hesab etmirəm, sadəcə vokal dərsi verən müəlliməm. Bu, çox vacibdir, vokal dərslərində tək ifaçılığın qaydalarını tədris etmirəm, həm də daxili səsinizi eşitməyə kömək edirəm. Daxili səsimiz fasiləsiz olaraq bizimlə danışır, arzularımızı və xəyallarımızı pıçıldayır. İntuisiyamız əslində daxili uğultumuzdur. Bu, vokalda əsas prinsiplərimdir. İnsanlara öz daxili səsi ilə tanış olmağı, onu dinləməyi və ona qulaq asmağı öyrədirəm. 

- Nə zamandan bəri İsraildə yaşayırsınız?

- 30 ildir ki, İsraildə yaşayıram, bura 90-cı illərdə 13 yaşım olanda köçmüşük. 

- Üslubunuz unikal və fərqlidir. Dinləyiciləriniz musiqidəki şaman ruhunuzu anlayıb qiymətləndirə bilirmi?

- Mənim üçün də gözlənilməzdir ki, konsertlərdə dinləyicilərim bütün ifalarıma ruhən qoşulurlar. Onlar bunu dini təcrübə, dini ritual adlandırır. Dəfələrlə bu barədə mesajlar almışam, deyirlər ki, bu konsertlərdə mənəvi yüksəliş hiss edirlər. Bu isə onun sayəsində baş verir ki, öz kompozisiyalarımı oxuyanda ruhumun ayrılmaz parçası olan muğam musiqisi də mənimlə birlikdə oxuyur. Muğam mənim üçün Azərbaycanın milli duasıdır. 

- Azərbaycanda yaşadığınız illəri necə xatırlayırsınız, bura gəlib konsert vermək fikriniz varmı?

- Bakıda konsert vermək çoxdan planda var və bunun üçün sponsorla prodüser axtarıram. Odur ki, kimsə müsahibəmizi oxuyursa və məni Bakıya dəvət etmək fikri varsa, ona ürəkdən minnətdar olaram. 

Uşaqlığım Bakıda çox yaddaqalan keçib, bütün günlərimi 6 nömrəli musiqi məktəbində və Bakı peşə liseyində keçirirdim. Anam dərs dediyi üçün demək olar ki, orda yaşayırdım. Pianonun başında oturub çörəklə qara ikra və yağ yeyirdim, Fəvvarələr meydanını xatırlayıram. Köhnə Bakı - İçərişəhər, Qız qalası və Şirvanşahlar Sarayı ən sevdiyim yerlər idi. Bakı dünyanın ən gözəl şəhərlərindən biridir. Quş baxışından Bakını seyr etmək üçün anamla tez-tez Qız qalasına qalxardıq. Xəzər isə ayrı bir aləmdir, üzməyi bu dənizdə öyrənmişəm, havadakı neft qoxusu üçün ürəyim gedir... 

- İsrail və Azərbaycan xanımlarının tərbiyə üsulu haqqında nə deyə bilərsiniz? 

- Oxşarlıq olduğunu hesab etmirəm. İsrailli qadınların tərbiyə üsulu çox sərt qaydalara köklənir və bu, xoşuma gəlir. Azərbaycanlıların isə çox istiqanlı və musiqi kimi mülayim olduğu yadıma gəlir, onlara heyranam. 

- Döş xərçənginə qalib gəlməyiniz və bu ağır xəstəlikdən sağalmağınız münasibətilə sizi təbrik edir, uzun və dolğun ömür arzulayıram. Bu çətin günlərdən necə keçdiniz? Gücü kimdən və ya nədən aldınız?

- Yaşadıqlarım və nostalgiyam qarşısında xərçəngin düz ürəyimin başında böyüməsi çox simvolik idi. Yaxınlarımı Bakıda qoyub gəlmişdik, atam Bakıda yaşayır, 90-cı illərdə ailəm iki parçaya bölünmüşdü. Mən, bacım və anam İsrailə köçdük, atamla bütün musiqiçi nəslimiz Bakıda qaldı. İllərlə bunun əziyyətini çəkmişəm, darıxmışam... Ürəyim iki yerə bölünmüşdü. Böyük bir boşluq yaranmışdı, odur ki, şişin düz ürəyimin başında inkişaf etməsi təsadüf deyil, ağrılarımın "meyvəsidir".

Hazırda özümü yaxşı hiss edirəm, sağalmışam. İkinci albomdakı kompozisiyaları müalicənin və əməliyyatların ortasında yazmışdım. Sözsüz ki, məni ruhdan düşməyə qoymayan və sağaldan "My baby cancer" albomumdakı mahnılarım oldu. 

- Yəqin ki, burda həyatla ölümün mübarizəsindən danışılır. Düşünürəm ki, bu albomu xüsusilə xərçəng xəstələri dinləməlidir, onlar üçün gözəl motivasiya olar. 

- Albom mənim mənəvi yüksəlişimdən danışır. Əslində əmin idim ki, yaşamayacam. Həm də bir iz qoymadan getmək istəmirdim və beləliklə mahnılar yazmağa başladım. Bu mahnıların yazılması artıq ondan xəbər verirdi ki, hər şey yaxşı olacaq. Albom öz küllərindən doğulan simurq quşundan danışır. 

- 44 günlük müharibədə Azərbaycanın Ermənistan üzərindəki qələbəsini də çox dərin həssaslıqla yaşamısınız. 

- Bu, asan sual deyil. Bakıya heyranam, siyasi mövzulara toxunmaq istəmirəm. Bu müharibədə Azərbaycanın qəhrəman oğullarının şəhid olması ürəyimi parçalayır. Fəxr edirəm ki, Azərbaycan ərazi bütövlüyünü bərpa etdi, eyni zamanda bu müharibədə humanist və ağıllı davrandı. Azərbaycan müqəddəs dəyərlərə həmişə sadiq qalıb, bilirik ki, müharibə də ədalətli aparılmalıdır. Bir sözlə, Azərbaycan xalqı güclü, istiqanlı və ağıllı xalqdır. Azərbaycala fəxr edirəm. 

- Yaradıcılığınızda hansı mövzular üstünlük təşkil edir? 

- Çox ciddi bir hadisə baş verməlidir ki, masa arxasına keçib musiqi bəstələyim. Heç vaxt qadın və kişi sevgisi haqqında mahnı yazmıram, dünyada 80-90 mahnının əksəriyyəti sevgidəndir. "O gəlmədi", "Zəng vurmadı", "Mən tənhayam", "Məni atıb getdin", "Mənimlə oyun oynadın" kimi bir dənə də mahnım yoxdur. Albomlarımın heç birində sevgi ayrılığı və ya xəyal qırıqlığı mövzusunda bir mahnı da yoxdur. Çoxu uşaq ikən Azərbaycanı tərk edib İsrailə köçməyimizdən danışır. Bu, məndə ağır travma qoymuşdu. Buna baxmayaraq, Xəzər dənizi mənimlə hələ də danışır, onun dalğalarını hələ də eşidirəm. Sevimli şəhərimin qoxusu və dadı hələ də damağımdadır. Torpağım üçün burnumun ucu göynəyir. Yeri gəlmişkən, ilk albomum ana və torpaq adlanır, İsrail miqrasiyasının bizi necə qucaq açdığı əks olunub. Azərbaycanın çox rəngli və açıq mentaliteti ilə İsrailin çox qapalı mentaliteti məndə bir-biri ilə görüşür və bəzən mübarizə aparır. Həm də xərçəngdən yazmışam. Öləcəyimi düşünürdüm, amma sağ qaldım və ikinci dəfə dünyaya gəldim. Xəstəxanada sevimli nənəmin ürəyinin son döyüntülərini eşidirdim, bu döyüntülər bəstəyə çevrildi. Anamın ürək ritmlərini da mahnıya çevirmişəm, mənə elə gəlir ki, onun bətnində olarkən artıq şüursuz şəkildə hansısa melodiyaları yazırdım. 

- Çıxışlarınızda sanki transa daxil olunur və görünməz qüvvələrə qarşı mübarizə aparırsınız. 

- Düzgün diaqnozdur. İstənilən yaxşı musiqiçi konsertlərdə transa düşür. Oxuyanda fiziki varlığın ötəsinə keçirik və daha ruhani oluruq. Sadəcə biz deyil, dinləyicilərimiz də eyni ruh halına düşür. Transa düşməyən müğənninin izləyicisi olmaq istəməzdim. Yaxşı musiqiçi dinləyicilərini də özü ilə birlikdə başqa bir dünyaya apara bilir. Musiqinin gücü də bundadır: bir neçə saatlıq olsa da, şəxsi problemlərdən bir qədər uzaqlaşmaq və öz daxili mənimizə qovuşmaq. Bu isə musiqi mədəniyyəti sayəsində mümkün olur. 

- Yaxşı, bəs kimə və ya nəyə təslim olmaq istəmirsiniz?

Qorxularıma! Hər kəsin qorxuları var, bəziləri yoxsulluqdan, bəziləri təklikdən, bəziləri qaranlıqdan və ya hündürlükdən qorxur. Mən isə auditoriyamı məyus etməkdən və ya sözün hər iki mənasında qaranlıqda qalmaqdan qorxuram. Dünyanın adiləşməsi də məni narahat edir, mədəniyyətə, muzeylərə getməyə, mühazirələr dinləməyə ehtiyacım var. Həyatın monoton və quru tərəflərinə nifrət edirəm. Və böyük ehtimal, ətrafımdakıların mənə olan güvənini itirməkdən qorxuram. 

- Cavablarınızın fəlsəfəsinə qapılmaq çox xoş idi. Arzu edirəm ki, tezliklə doğma Bakınıza qovuşasınız. 

- Təşəkkür edirəm, bir gün mütləq. 

Aytən Məftun 

Oxumağa davam et

Xüsusi

115 ölkəni gəzən azərbaycanlıdan maraqlı açıqlamalar: İki qızını gətirib mənə göstərdi və...

Budəfəki həmsöhbətimiz dünyanın yarısından çoxunu gəzmiş bir insandır. Həm oxuyub, həm işləyib, həm də gəzib. Çox gəzən çox bilər – atalar məsələni əlində bayraq edərək fərqli mədəniyyətlərlə tanış olub. Eyni zamanda fəal diaspor nümayəndəmiz kimi ölkəmizi tanıdıb. Xarici ölkələrdə bir sıra təşkilatların qurulmasında iştirak edib. 

Söhbəti çox uzatmadan gəlin, Azərbaycanın modern gənc səyyahı Maqsud Məmmədovla bir qədər də yaxından tanış olaq. 

Publika.az Maqsud Məmmədovla müsahibəni təqdim edir.

- Maqsud bəy, bu vaxta qədər dünyanın neçə ölkəsində olmusunuz?

- İndiyə kimi dünyanın 115 ölkəsini ayaqlarımla fəth emişəm (gülür). Bu səfərlərin çox az qismi işimlə bağlı olub, amma onların çox hissəsi təhsillə, gəzmək istəyimlə bağlıdır. Hətta bir qismi öz təşəbbüsüm, istəyimlə reallaşıb. Məndə olan məlumata görə, yaşıdlarım arasında (söhbət azərbaycanlılardan gedir) məndən çox bu qədər ölkə gəzən yoxdur. Hələ uşaqlıqdan coğrafiyanı sevdiyim üçün gəzmək istəmişəm. Fərqli mədəniyyətlərlə tanış olmağa can atmışam. 1999-cu ildən, yəni artıq 23 ildir  ki, dünyanı dolaşmaqdayam. Cons Hopkins Universitetində magistr təhsili almışam. London Universitetində dokturanturada oxumuşam. Eyni zamanda Bakı-Hyuston Azərbaycan cəmiyyətinin fəallarından olmuşam. 

- 5 dil bilirsiniz, bəs dilini bilmədiyiniz ölkəyə gedəndə nə edirsiniz?

- Maraqlıdır. Yəqin ki, bədən dilimi işə salıram (gülür). Bu, çox asan olur. Hərəkətlərlə, mimikalarla, jestlərlə... Həm də indi texnologiyalar çox inkişaf edib. Əlimizin altında “Google translate” var. O, 2-3 ildir var. Amma mən 1999-cu ildən gəzirəm. Ona qədər ancaq bədən dili ilə ünsiyyət qurmağa çalışmışam. 

- Tutaq ki, getmisiniz Tanzaniyaya, yerli qəbilələrdən biri ilə rastlaşırsınız, dili də bilmirsiniz, özünüzü onlara necə təqdim edərdiniz, istəklərinizi necə çatdırardınız?

- Yeri gəlmişkən, mən Tanzaniyada 3 ay yaşamışam. Orada işləmişəm. Məncə, ünsiyyət qurmaq üçün dil çox da önəmli bir faktor deyil. Əsas faktor insanın ünsiyyət enerjisidir. Səmimiyyət və təbəssüm, istiqanlılıq bəzən ünsiyyət qurarkən dildən də önəmli faktora çevrilir. Mən 15 yaşım olanda Azərbaycandan çıxmışam. Demək olar ki, orta məktəb illərindən xaricdəyəm. Son bir aya qədər... 


- Bizdə çox vaxt 15 yaşlı uşağı təkbaşına xaricə buraxmırlar. Valideynlərinizi necə razı sala bilmisiniz?

- O baxımdan şanslıyam. Amerika dövlətindən təqaüd qazandım. Daha sonra bunu evdəkilərə dedim. Söylədim ki, heç kəsə problem yaratmadan mən bu təqaüdü qazanmışam. Özü də “high school” idi. Valideynlərimin uşaqlığı sovet dönəminə düşmüşdü. Onlar xaricdə təhsil ala bilməmişdilər. Mən isə belə bir şans qazanmışdım, üstəlik, valideynlərimin də təhsilə həvəsləri böyük idi, ona görə də mənim istəyimə göz yummuşdular. Bir sözlə, 15 yaşımdan Amerikadayam. Bakalavr və magistr təhsili alandan sonra hardasa 10 il Amerikada yaşadım. Ondan sonra İtaliyada 1 il magistr təhsili aldım. Orada oxudum, həm də oxuduğum müddətdə İtaliyanın müxtəlif, maraqlı yerlərini gəzmək fürsətini də əldən vermədim. Bundan başqa, Argentinada və Tanzaniyada işləmişəm. İşləyə-işləyə gəzmək imkanım olanda onu da boşa verməmişəm. Bir həftə bundan öncə isə İngiltərədə fəlsəfə elmləri doktoru ünvanını almışam. 

- Təbrik edirəm, nə xoş xəbər...

- Çox sağ olun. Məndə istiqamət siyasi elmlərdir. Bakalavr və magistr təhsilimi daha çox enerji siyasəti üzrə oxumuşam. Doktorluq işim isə millətlərin “branding”i ilə bağlı idi. Post-sovet məkanından dünyada Rusiya, Ukrayna daha çox tanınır. Bəlli bir səviyyədə Qazaxıstan da tanınırdı. Amma geridə qalan ölkələr bir o qədər də tanınmırdı. Ümumiyyətlə, “stan” sonluqlu ölkələr dünyada heç tanınmırdı. Bizim adımızı isə demək olar ki, çox az eşitmişdilər. Mən 100 ölkə gəzəndən sonra düşünməyə başladım ki, dövlətlər niyə özlərini brendləşdirirlər. Yəni, özlərinin tanıtımı üçün ölkələr niyə bu qədər pul xərcləyirlər? Başa düşdüm ki, ölkələri tanıtmaq həm də fərdi şəkildə mümkündür. Özüm də 15 yaşımdan, yəni Azərbaycandan çıxdığım gündən ölkəmi tanıtmaq eşqi ilə yaşamışam. Tədbirlərdə canla-başla iştirak etmişəm. Eyni zamanda təhsillə, mədəniyyətlə bağlı fərqli-fərqli təşkilatların qurucusu olmuşam. Vaşinqtonda Amerika Tələbələri Assosiasiyası yaratmışam. Hyuston-Bakı Qardaşlaşmış Şəhərlər Assosiasiyasının yaradıcılarından biriyəm. Bir sözlə, aktiv diaspor fəaliyyətim olub. Hara getmişəmsə, hər zaman Azərbaycan bayrağını yanımda daşımışam. Tədbirlərə milli geyimlərimizlə qatılmışam. 

- Çox enerjili, həyata zarafatyana baxan insan təsiri bağışlayırsınız. Bu qədər tükənməz enerjinin, hər şeyə təbəssüm etməyin səbəbi nədir?

- Bütün bunlar həyata daha böyük baxmaqdandır. Yəni, gündəliyə, gündəlik hadisələrə qapanmamaqdandır. Hər kəsin öz problemi var, mənim də, sizin də... Bu, bizim enerjimizi alan əsas nüansdır. Çox gəzdiyim üçün şanslıyam və bu, səni düşünməyə vadar edir, düşünürsən ki, sən 7 milyard insandan birisən. Çindəki adamın da sənin qədər problemi var, Afrikadakının da, Amerikadakının da, İngiltərədəki ən yaxşı maaşlı insanın da... Ona görə də xırda şeylərə fikir verməmək lazımdır. Hər xırda şeylərə, gündəlik problemlərə fikir verməmək enerjimizə də müsbət təsir göstərir. Hər problemə qapanıb qalanda enerjimiz də xərclənir. 


- Bu yaxınlarda Şuşada idiniz. Şuşa təəssüratlarınızı öyrənməzdən əvvəl şəhərin azad olunması xəbərini harada eşitdiyinizi soruşmaq istərdim...

- Şuşanın azad olunması xəbərini xaricdə eşitdim. Türkiyədə idim. Bütün azərbaycanlılar kimi biz də 44 gün ərzində nə yatdıq, nə də yeyib-içdik, 24 saat gözümüz televizorlarda, sosial şəbəkələrdə, tvitlərdə idi. Ən əsası, durmadan ölkə başçısının tvitter səhifəsində “yenilənmə” düyməsini sıxırdıq ki, görəsən, təzə paylaşım varmı?! Noyabrın 8-i səhər saatları idi. Azərbaycan Prezidentinin çıxışını Türkiyə telekanalları da canlı yayımlayırdı. “Haber Global”da, canlı efirdə, hətta birbaşa Azərbaycan dilində yayım verilirdi. Cənab Prezident Şuşanın azad olunduğunu elan etdi. Çox fərqli bir hiss idi...

- Şuşaya ilk səfəriniz idi?

- Bəli, uşaq vaxtı da Şuşada olmamışdım. İxtisasım münaqişə bölgələri ilə əlaqəlidir. Bu vaxta qədər Kot d İvuarda, Cənubi Koreya sərhədində, Afrikanın bir çox münaqişə bölgələrində olmuşam. Həm araşdırmaçı, həm də səyahətçi kimi həmin yerləri gəzmişəm. Hətta müharibə vaxtı Yəməndə də olmuşam. Tam fərqli hissdir. Həmin ərazilərdə özünü üçüncü şəxs kimi hiss edirsən. Neytral olursan. Amma Şuşada belə olmadı, Qarabağ bir növ bizim kimliyimizlə bağlı münaqişə idi. Hissləri anlatmaq çox çətindir. Şuşa haqqında indi söz açılır, orada olarkən yaşadığım hissləri sanki yenidən yaşayıram. Bu vaxta qədər məğlub bir ölkənin təmsilçisi kimi səyahət edirdimsə, bundan sonra qalib bir ölkənin nümayəndəsi kimi səyahətlərimə davam edəcəyəm. Şuşanın azad olunması xəbərini eşidəndə hansı hissləri yaşamışdımsa, Şuşaya ilk dəfə ayaq basanda yenidən məni həmin hisslərin harmoniyası bürüdü. Mən konfliktologiya oxumuşam və bilirəm ki, münaqişələr heç bir tərəfin qazancı olmadan onilliklər, yüzilliklər boyu davam edir. Amma Azərbaycan dövləti 44 gün ərzində işğal altındakı torpaqlarını azad etdi. Bu dövrün şahidi olmaq, o hissləri yaşamağın özü də bir xoşbəxtlikdir. Sözlərlə ifadə etmək çətindir. Həmişə düşünürdüm ki, 115 ölkə gəzmişəm və görəsən nə zamansa öz Qarabağ torpaqlarımızda gəzə biləcəyəmmi?! Bu istəyimin reallaşması 44 günlük müharibəyə qədər mənə çox əlçatmaz görünürdü. Əlçatmaz arzularımız reallaşdı. Məsələn, 2010-cu ildə Feysbukda harada olduğunuzu işarə etmək, “tag” funksiyası yaranmışdı. Həmin funksiya açılandan sonra təxminən 70 ölkədə oldum, amma heç vaxt həmin funksiyadan istifadə etmədim. Hər zaman ürəyimdə deyirdim ki, Qarabağa gedəndə “çekn” edəcəyəm. Amma bunun baş verib-vermədiyini bilmirdim. Şuşaya ayaq basan kimi Feysbukda ilk dəfə “tag” funksiyasından orada istifadə etdim və Şuşada olduğumu işarələdim. Şuşaya getdiyim üçün özümü şanslı hiss edirəm. Çünki hər kəsə getmək nəsib olmur. 

- Şuşadan baxanda Xankəndi ovuc içi kimi görünür. Yuxarıdan aşağıya – Şuşadan Xankəndiyə baxanda hansı hissləri keçirirdiniz?

- Ən qısa zamanda Xankəndidə də suverenliyimizin əldə olunacağını düşünürəm. İnanıram ki, tezliklə, çox qısa bir dönəmdə orada yaxşı inteqrasiya olacaq. Əgər bu gün mən Cıdır düzündəyəmsə, Şuşadayamsa, deməli, Xankəndi çox xırda bir məsələdir. Bizdəki inkişafı görəndən sonra Xankəndidəki ermənilər də düşünəcək ki, Azərbaycanın bir parçası olacaq. Ermənilər aşağıdan yuxarı Şuşaya baxanda onun necə sürətlə inkişaf etdiyini görəcəklər. Xankəndidəki ermənilər də həmin çiçəklənməni görüb düşünəcəklər ki, niyə Azərbaycanın bir hissəsi olmasınlar. 

- Neçə dil bilirsiniz və dilləri necə öyrənirsiniz?

- Ümumi götürdükdə dörd yarım deyərdim... 5 dil də demək olar. Hər 5 ili ötürəndən sonra bir dil öyrənirəm. Azərbaycan, türk, ingilis, ispan və çincə bilirəm. Yarım dediyim dil də ruscadır. Ruscam o qədər də yaxşı deyil. Bir müddət ərəbcəni də öyrənməyə başlamışdım. Amma onu davam etdirə bilmədim. 5 ildən bir dil öyrənmək beyin üçün də çox yaxşıdır. Beyni inkişaf etdirir, həm də beyin idmanıdır. Dil öyrənməyə çox həvəsim var. Latın Amerikası mədəniyyəti mənim üçün çox xoşdur. Hər kəs Amerikaya ingilis dili öyrənməyə gedəndə və ya orada oxuyarkən ingilis dili öyrənəndə mən daha çox ispanca öyrənirdim. İspancanı öyrənəndə düşünürdüm ki, nə zamansa Latın Amerikasına gedəcəyəm. Sonradan bu arzularım reallaşdı. Bir neçə ay Argentinada oxumuşam. İndi də çin dili üzərində işləyirəm. Çox asan dildir, yazılışından başqa... Amma qrammatika baxımından ən sadə dillərdən biridir. Zaman formaları yoxdur. Dil öyrəndikcə həm də cəmiyyətin fikirləşmə tərzini öyrənirsən. 

- Yəqin ki, xarici pasportlarınızı da tez-tez dəyişirsiniz...

- Bəli, hər 1, 2 ildən bir dəyişirəm. 

- Gəzdiyiniz ölkələr, səyahət düşüncələrinizlə bağlı kitablar yazmaq haqda düşünmüsünüzmü?

- Bəli, istəmişəm. Qərblilər bir qədər işlədikdən sonra 2-3 il ara verirlər, gedib gəzirlər. Pasportları da buna imkan verir, güclü pasportlardır. Mən təhsillə bağlı daha çox səyahət etmişəm. Düşünmüşəm ki, gəzdiyim ölkələrin sayı 70-ə çatanda yazmağa başlayaram. Sonra bu ölkələrin sayı 80, 90, 100 oldu (gülür). 100 ölkəni gəzəndən sonra söz vermişdim ki, yazmağa başlayacağam. Artıq başlamışam, qeydlərim var... 100 ölkəni əhatə edən bir kitab yazmağı düşünürəm. Amma məsələnin qoyuluşu fərqli olacaq. Mən gəzdiyim ölkələrin mədəniyyətini necə kəşf etdiyimdən danışmaq istəyirəm. Deməli, “CrossFit” adlı bir idman növü var. Bütün dünyada onun idman salonları var. Şəhərin kənarlarında olur, adətən oraya şəhərin yerli sakinləri gəlir. Bakıda da var... Məsələn, sən turist kimi gedəndə ancaq tarixi, mədəni yerləri görə bilirsən. “CrossFit”də qrup dərsləri olur. Hər ölkəyə gedəndə “CrossFit” idman salonlarına gedirəm. Həmin şəhərlərin müəllimləri, həkimləri, sadə insanları oraya qatılırlar. Bir növ onlarla sosiallaşmağa başlayırsınız. Mən Sidneydən Minskə qədər bunu etmişəm. Çox maraqlıdır. Buradan yola çıxaraq səyahət kitabımı yazmaq istəyirəm. Bu idman ilk dəfə amerikan və rus hərbçilər tərəfindən yaradılıb. Məsələn, post-sovet məkanında “CrossFit”lərdə hamı qışqırır, bağırır, Afrikada da qatılmışam, orada fərqlidir, hamı gülür, danışır... Tam fərqlidir. Eyni standartlara, ölçü vahidinə fərqli mədəniyyətlərin yanaşmasını görürsən. Həmin salonlara getdikcə qeydlərim olurdu. Bəlli suallarım olur, həmin ölkənin müxtəlif təbəqədən olan insanlarına ünvanlayıram və getdiyim yer haqqında məndə müəyyən təsəvvürlər formalaşır. İndi müdafiə işlərim də bitib, yəqin ki, həmin kitabı yazmağa daha çox vaxtım olacaq. 


- Gəzdiyiniz ölkələrdə sizə evlilik təklifi olubmu?

- Bəli, bir dəfə olub. Deməli, İndoneziyada idik. Səyahət edirdik. Turdan sonra hotelə qayıdırdım. Gördüm ki, qəşəng güllər daşıyırlar. Səbəbini soruşdum. Hotelin meneceri söylədi ki, axşam toydur, dedim ki, mən də toya gələcəyəm. Onların da bizim kimi 300-400 nəfərlik böyük toyları olur. Dedi ki, gələrsən. Mən də otağa qalxıb özümü səliqəyə saldım, toya getdim. Orada mənə çox yaxşı münasibət sərgiləyirdilər. “Xoş gəlmisən” deyirdilər. Yemək, içmək... Sən demə, bəy xarici bir təşkilatda işləyirmiş, bunlar da məni bəyin iş yoldaşı hesab ediblər. Hətta bəy-gəlinlə bağlı sağlıq da demişəm. Orada bir xanım var idi, deyəsən, gəlinin xalası idi. Onun iki qızı var idi, gətirib qızlarını mənlə tanış etdi (gülür). Yəni, məni qızlarından biri ilə evləndirmək fikri var idi (gülür). 


- Gəzdiyiniz ölkələrdən daha çox nələri toplayırsınız?

- Bir çoxları kimi maqnitlər də toplayıram. Amma daha çox rəsm əsərləri almağı xoşlayıram. Yerli ölkənin rəssamının çəkdiyi rəsmləri... onları çox rahat şəkildə tapmaq mümkündür. Həmin şəhərin təsviri olan rəsm əsərləri mənə daha xoş təsir bağışlayır. 

- Ailə ilə gəzmək daha rahatdır, yoxsa tək?

- Təhlükəli mövzulara toxunursunuz (gülür). Hərəsinin öz yeri var. Amma tək gəzərkən daha rahat olursan. Ailə ilə gəzmək isə daha xoşdur, çünki sevdiklərin yanındadır. 

- Bəs yemək məsələsini necə həll edirsiniz? Bəzi ölkələr var ki, yeməklərini yemək çətin olur.

- Mənim üçün fərqi yoxdur. Daşdan yumşaq hər şeyi yeyirəm... Ən çox gəzdiyim şəhərlərin küçə yeməklərini sevirəm. Bəzi adamlar həmin yeməkləri fizioloji olaraq götürə bilmir. Bu baxımdan şanslıyam. Sevdiyim yeməklər ölkələrə görə dəyişir. Xaricilərin “street-food” dediyi yeməkləri daha çox xoşlayıram. Hindistanda da küçə yeməkləri yemişəm. Restorandakı yeməklərdən daha dadlı olurlar. Harada oluramsa olum, haranı gəzirəmsə gəzim, əsas məqsədim Azərbaycanı dünyada tanıtmaqdır.

Tural Turan

Oxumağa davam et

Xüsusi

Dadlı yemək bişirməyin sirlərindən danışan məşhur aşpaz: Çox bahalı bir restorana getsək də...

Azərbaycan Kulinariya İncəsənət Mərkəzinin əslən Malayziyadan olan direktoru Kelvin Çong milli yeməklərimizi dünyada tanıtmaq üçün əlindən gələni edir. 

Publika.az mərkəzin direktoru ilə müsahibəni təqdim edir.

- Yemək bişirmək sevdanız necə başladı? 

- Uşaqlıqdan başladı istək, anam evdar xanım idi, çox dadlı yeməklər bişirərdi, baxıb bu prosesdən zövq alırdım. O dövrdə aşpazlığı oxuyub sertifikat ala biləcəyim bir məktəb və ya yer yox idi. Ya gedib hansısa bir tikintidə çalışa, da ya restoranda köməkçi işləyə bilərdim. Restoranda işləyəndə bilirsən ki, yemək havayıdır, deməli, qarnın tox olacaq (Gülürük). Mən bir restoranın qapısını döyüb “Sizdə işləmək olar” sualını verdim və Malayziyada bu şəkildə işə başladım. Daha sonra Sinqapura köçdüm. Tam təhsilim olmadığından orada iş tapmaq daha çətin idi, elə bir iş tapmalı idim ki, həm ailəmi dolandıra bilim, həm də istədiyim bir yer olsun. Bu aləmə daxil olandan sonra çoxlu aşpazlarla tanış oldum və gördüm ki, kulinariya dünyası başqa bir aləmdir, çox zəngindir. Adi bıçaqla işləməkdən tutmuş, yeməyin bir neçə addımdan ibarət olmasına qədər... Bu aləmdən çıxmaq istəmədim. Yüksəlmək istəyirsənsə, cavanlıqda dayanmadan işləməlisən. Elə günlər olurdu ki, 18-19 saat dayanmadan işləyirdim ki, nəyəsə nail olum. Aşpazlar işə olan sevgini görür və sənə yol açırlar. Səni başqa şeflərlə tanış edirlər ki, irəli gedəsən. Bütün bunlara əlavə olaraq, şans çox vacibdir. 

- Ölkəmizə gəlişinizi necə xatırlayırsınız?

- Londonda işlədiyim restoranda 3 istiqamət var idi: Yaponiya, Çin və Avropa mətbəxi. Avropa mətbəxinə tələbat yüksək deyildi, Çin və Yaponiya mətbəxinin təamlarını sevən müştərilər üstünlük təşkil edirdi. Avropa mətbəxində çalışan şef bir gün bizə dedi ki, bu yeməklərdə nə gözəllik var ki, inqrediyentləri üst-üstə atıb qarışdırırsınız. Bu söz bərk xətrimə dəydi. 


2006-cı ildə BBC kanalı Çin mətbəxi üzrə müsabiqə keçirmişdi. Digər iştirakçılar geyimimə görə qəribə baxışlarla məni süzüb kinayə ilə soruşdular ki, hansı ucuz restorandan gəlmisən, nə əcəb bura düşmüsən? Sonda qalib olanda və adım çəkiləndə hamı şoka düşmüşdü. Bu hadisədən sonra qərara gəldim ki, öz görünüşümü mükəmməlləşdirim. Qarşıma bir məqsəd qoydum ki, daha yaxşı bir səviyyəyə çatacağam, bişirdiyim yeməklərin isə həm görünüşü, həm də dadı damaqlardan getməyəcək. Beləliklə, Googleda ən yaxşı kulinariya məktəblərini araşdırmağa başladım. Fransada yerləşən çox bahalı kulinariya mərkəzinə yazıldım. Bu vaxta qədər Sinqapurda və Londonda qazandığım pulla ev almaq istəyirdim. Lakin hədəflərim dəyişdiyi üçün o pulları mən kulinariya mərkəzinə xərclədim, üstəlik, pulun bir qismi çatmadığından orada qalıb əlavə işləməli olurdum. Beləliklə, 4 illik mərkəzi başa vurdum, artıq vizamın da vaxtı bitirdi. Şef məni Dubaya işləməyə göndərdi. 

Dubayda olanda azərbaycanlı iş adamları ilə tanış oldum. Hazırladığım yeməklər çox xoşlarına gəlmişdi, Azərbaycanda çalışmağı təklif etdilər. Düşünmək üçün vaxt istədim, çünki Azərbaycanı tanımırdım. Bir həftə Azərbaycanı internetdə araşdırıb axtardım, məlumat topladım. Dostlarımın çoxu deyirdi ki, Bakı gözəl şəhərdir, getməyə dəyər. Artıq 10 ilə yaxındır ki, buradayam. 

- Azərbaycan Kulinariya İncəsənət Mərkəzini yaratmaq ideyasından danışardınız. 

- Bura gələndə restoranda aşpaz kimi çalışırdım, bir müddət sonra gördüm ki, kulinariya təhsili yaxşı inkişaf etməyib və belə bir mərkəzin yaradılmasına ciddi ehtiyac var idi. Burada peşə məktəblərini bitirmək yetərli sayılır, təcrübəsi və tam bilgili olanlar azdır. Azərbaycan Kulinariya İncəsənət Mərkəzini yaratmaq həm də bu ölkəyə olan sevgimdən irəli gəldi, istədim ki, yerli və cavan aşpazların beynəlxalq diplom almaq şansları olsun. Həmçinin mərkəzimizə xarici ölkələrdən də tələbələr cəlb edə bilmişik. 


- İstənilən marağı oyada bilmisiniz? 

- Yerli tələbələrin çox böyük marağı var, geyimlər və mətbəx özü televiziya şoularında gördükləri mətbəxləri xatırladır. Odur ki, Bakıda belə bir mərkəzdə biliklərini inkişaf etdirmək şansı qazandıqları üçün çox sevinirlər. Həm də həqiqətən çox istedadlı uşaqlardır, əksəriyyəti cavan olsalar da, əl qabiliyyətlərinə söz ola bilməz. Bundan əlavə, tələbələr dərsdən əlavə qalıb işləməyə çox həvəslidir. Qaynar mətbəx atmosferini yarada bilmişik. 

Ən önəmlisi, Azərbaycanın çox zəngin məhsul çeşidləri var. Bu məhsulları necə və harada istifadə etmək lazım olduğunu bilmək çox vacibdir. Beynəlxalq menyudan əlavə, Azərbaycanın milli mətbəxi də öyrədilir. Beynəlxalq menyuda Azərbaycan məhsulları istifadə edilir. 

- Azərbaycan mətbəxi bizim üçün əvəzolunmazdır, lakin peşəkar bir şefin qiymətləndirməsini də bilmək maraqlıdır. Milli mətbəximizin dünyadakı yerini necə görürsünüz? 

- Mətbəxiniz çox zəngindir, maraqlı yeməkləriniz var. Başqa ölkələrin nümayəndələri üçün yağlı olsa da, kombinasiyalar bir-biri ilə uzlaşır, məhsullar təbiidir, ərzaqların çoxu burada bitir, başqa ölkələrdən gətirilmir. Maraqlı amil odur ki, hər regionun öz yeməkləri və hər yeməyin də öz tarixi var, siz öz tarixinizi yaşatmağa davam edirsiniz. Hətta adlar da fərqlənir. 

2 gün öncə internetdə hansı dünya mətbəxlərinin məşhur olması barədə bir məqalə oxudum. Siyahıya 60 ölkə daxil edilmişdi, təəssüf ki, zəngin olmasına baxmayaraq, Azərbaycan yeməklərinin adı yox idi. Ona görə yox ki, Azərbaycan mətbəxi dadlı deyil, sadəcə, tanımırlar bu mətbəxi. Burada məktəbin böyük rolu ola bilər. Azərbaycan Kulinariya İncəsənət Mərkəzinə xarici tələbələr də cəlb olunur ki, bu da onun tanınmasına birbaşa təsir edəcək. Xarici turist burada dolma yeyib bəyənəcək, bəs qayıdandan sonra yenidən istəsə, nə olacaq? Heç nə, yaddan çıxacaq. Burada isə xarici tələbə dolmanın bişirilmə qaydasını öyrənib öz ölkəsində və ya hər hansı başqa bir ölkədə bişirə biləcək. Bunun üçün zaman lazımdır. 

Yeməyin bişirilməsindən əlavə, bizim proqramın bir hissəsi də ondan ibarətdir ki, bölgələrdə çaxır istehsalı, pomidor və ya göyərtinin yığılması, yaxud da fermalarda süd məhsullarının hazırlanma qaydası ilə tələbələri tanış edirik, bölgələrə ekskursiyalar təşkil edirik. Yerli məhsul istehsalının arxasında dayanan zəhmətkeş əhali ilə tanış edirik. Beləliklə, Azərbaycan mətbəxi dünyada öz layiqli yerini tutacaq. 

- Yemək nə zaman incəsənətə çevrilir? 

- Kefin yaxşı olanda (Gülürük). Yemək ilk hazırlanma prosesindən etibarən incəsənətdir, eyni zamanda nə və ya kimin üçün bişirdiyindən də çox asılıdır. Əgər sevdiyiniz insanlardırsa, bura öz sevginizi və qəlbinizi qoyursunuzsa, bu, artıq bir sənətdir. Bir də var ki, istəmədən nələrisə doğrayıb tökürsən, ona sənət demək günahdır. 


- Yeməyin hansı ovqatda hazırlanması onun dadına təsir edir? 

- Əgər yemək bişirməyi gözəl bacarırsınızsa, burada fərqdən danışa bilmərik. Avtomatik olaraq onu dadlı edəcək, çünki əllər buna öyrəşib, hətta kefin daha da açılacaq. Götürək, anaların hazırladığı yeməkləri. Anamız bəzən hirsli olsa da, bişirdiyi yemək yenə dadlı olur. Çox bahalı bir restorana gedib müxtəlif yeməklərin dadına baxsaq da, sonda deyəcəyik ki, anamın yeməyi bundan dadlıdır. Çünki ananın kefindən asılı olmayaraq, yemək dadlı olur. 

Mərkəzimizdə oxumaq istəyən tələbələri xüsusi seçirik, sadəcə sertifikat almaq xətrinə gələnləri qəbul etmirik. Sən o sənəti sevməlisən. Bütün resepti əzbər bilsə də, sənəti sevmirsə, ona müsbət duyğular ötürmürsə, o yemək dadlı olmayacaq. 

- Əlimizin duzunun olması üçün mətbəxdə hansı qaydalara əməl etməliyik? 

- Aşpaz olmaq üçün birinci vacib qayda disiplindir. Tələssən, yaxşı alınmayacaq. İkincisi, məsuliyyətdir. Qonaq üçün yemək bişirirsənsə, vaxtını düzgün hesablamalısan. Üçüncüsü isə gigiyenadır, təmizliyə riayət etməlisiniz. Buna əməl etməsəniz, dəhşət istedadlı olsanız da, yenə də yeməkdə problem çıxacaq. Boşqab və ya stəkan çirklidirsə, bişirdiyiniz bəyənilməyəcək.  

- Aşpazların və diyetoloqların qidalanma mövzusunda fikirləri üst-üstə düşmür. Sağlam yaşamaq üçün özümüzü dadlı yeməklərdən məhrum etməliyik?

Dadlı yemək adətən sağlam olmur. Tərəvəzlər də çiy halda faydalıdır, amma çiyin dadı olmadığı üçün çox adam onu yeyə bilmir. Əslində, sağlam qidaların da mənfi tərəfləri var. Mələsən, hər gün pomidor yemək olmaz. Burada balans olmalıdır, bu balans pozulanda artıq bir az problem yaranacaq. Tərəvəzlərin tərkibindəki protein və karbohidrat miqdarı da fərqlidir, hansınınsa şəkəri daha çoxdur, bunların balansını hər kəs öyrənsəydi, yaxşı olardı. 

- Söhbət üçün təşəkkür edir və işlərinizdə uğurlar arzu edirəm.

- Minnətdaram, qarşılıqlıdır. 

Aytən Məftun 

Foto: Ceyhun Rəhimov 

Oxumağa davam et
Reklam

Gündəm