Xəbərlər - Publika.az
Bizi izləyin

Xüsusi

İsraildə yaşayan azərbaycanlı xərçəngə necə qalib gəldi? - "Şişin ürəyimin başında böyüməsi simvolik idi"

Kama Kamila "The X Factor Israel" yarışmasında iştirakından sonra özünə xas çıxışı ilə ölkəmizdə, o cümlədən İsraildə səs-küyə səbəb olmuşdu. 

Bakı şəhərində anadan olan Kamila deyir ki, Azərbaycanın musiqi irsinə dərin kök salmış görkəmli musiqiçi ailəsində böyüyüb. 5 yaşından klassik pianoçu kimi təhsil alan sənətçi 13 yaşında anası ilə birlikdə İsrailə köç edib. O vaxtdan onun motivasiyası və arzusu atası və yeni vətəni arasında əlaqə yaratmaq olub. Elə buna görə də yaradıcılığının böyük bir hissəsini Azərbaycana həsr edib.

Publika.az ifaçı ilə müsahibəni təqdim edir.

- Gəlin, musiqiçi olmaq xəyalınızdan, xüsusən mistik şaman musiqisinə sevginizin necə başladığından danışaq.

- Musiqiçi olmaq mənim arzum deyil, taleyim idi. Çünki musiqiçi ailəsində dünyaya gəlmişəm. Peşə özü məni seçdi, daha doğrusu, başqa bir variantım yox idi. Hələ ana bətnində olarkən klassik musiqilər dinləmişəm. Anam musiqi müəllimi idi, 6 nömrəli musiqi məktəbində, həm də Bakı peşə ixtisas təhsil müəssisəsində dərs deyirdi. Evdə həmişə deyirdilər ki, onun şəxsi tələbələri ilə 2 saatlıq fasiləsində dünyaya gəlmişəm. Müəllim və şagirdlərin səhərdən axşama qədər musiqi ilə məşğul olduğu bir atmosferdə doğulmuşam. 

Mənim üçün şaman musiqisi Azərbaycan muğamlarıdır. Bu, bizim çox dərin köklərimizdən və Azərbaycan musiqisinin tarixindən danışan ən dəyərli musiqidir. Azərbaycan dünyanın ən zəngin və ən dadlı musiqisi və mətbəxi ilə məşhurdur. Hesab edirəm ki, bu iki məqam Azərbaycanın milli-mədəni həyatında mühüm yer tutur. 

Muğam Azərbaycan xalqının bədii təfəkkür və yaradıcılığına böyük təsir göstərib. Ölkəmizin müxtəlif sənət növlərinin hər biri ayrı-ayrılıqda uzun və mürəkkəb inkişaf yolu keçməsinə baxmayaraq, muğamlarımızın yeri xüsusidir. Xalqın ən dərin kökləri bu musiqidə birləşib. Azərbaycan muğamı ölkəmizin təbiəti kimi rəngarəng, dolğun və zəngindir. Uzaq dövrlərə gedib çıxan köklərimiz bu gün sahib olduğumuz çox böyük bir dəyərdir. Bu, bizi biz edən xüsusiyyətimizdir. Əgər köklərimizi unutsaq, bizdən geriyə heç nə qalmayacaq. 

- Sizi şaman adlandırmaq olar? Ümumiyyətlə, şaman musiqisi həyatınıza nələr qatıb? 

- Şamanizm milli dua musiqisidir. O bizə köklərimizi unutmağa imkan vermir. Lakin şaman olduğumu hesab etmirəm, sadəcə vokal dərsi verən müəlliməm. Bu, çox vacibdir, vokal dərslərində tək ifaçılığın qaydalarını tədris etmirəm, həm də daxili səsinizi eşitməyə kömək edirəm. Daxili səsimiz fasiləsiz olaraq bizimlə danışır, arzularımızı və xəyallarımızı pıçıldayır. İntuisiyamız əslində daxili uğultumuzdur. Bu, vokalda əsas prinsiplərimdir. İnsanlara öz daxili səsi ilə tanış olmağı, onu dinləməyi və ona qulaq asmağı öyrədirəm. 

- Nə zamandan bəri İsraildə yaşayırsınız?

- 30 ildir ki, İsraildə yaşayıram, bura 90-cı illərdə 13 yaşım olanda köçmüşük. 

- Üslubunuz unikal və fərqlidir. Dinləyiciləriniz musiqidəki şaman ruhunuzu anlayıb qiymətləndirə bilirmi?

- Mənim üçün də gözlənilməzdir ki, konsertlərdə dinləyicilərim bütün ifalarıma ruhən qoşulurlar. Onlar bunu dini təcrübə, dini ritual adlandırır. Dəfələrlə bu barədə mesajlar almışam, deyirlər ki, bu konsertlərdə mənəvi yüksəliş hiss edirlər. Bu isə onun sayəsində baş verir ki, öz kompozisiyalarımı oxuyanda ruhumun ayrılmaz parçası olan muğam musiqisi də mənimlə birlikdə oxuyur. Muğam mənim üçün Azərbaycanın milli duasıdır. 

- Azərbaycanda yaşadığınız illəri necə xatırlayırsınız, bura gəlib konsert vermək fikriniz varmı?

- Bakıda konsert vermək çoxdan planda var və bunun üçün sponsorla prodüser axtarıram. Odur ki, kimsə müsahibəmizi oxuyursa və məni Bakıya dəvət etmək fikri varsa, ona ürəkdən minnətdar olaram. 

Uşaqlığım Bakıda çox yaddaqalan keçib, bütün günlərimi 6 nömrəli musiqi məktəbində və Bakı peşə liseyində keçirirdim. Anam dərs dediyi üçün demək olar ki, orda yaşayırdım. Pianonun başında oturub çörəklə qara ikra və yağ yeyirdim, Fəvvarələr meydanını xatırlayıram. Köhnə Bakı - İçərişəhər, Qız qalası və Şirvanşahlar Sarayı ən sevdiyim yerlər idi. Bakı dünyanın ən gözəl şəhərlərindən biridir. Quş baxışından Bakını seyr etmək üçün anamla tez-tez Qız qalasına qalxardıq. Xəzər isə ayrı bir aləmdir, üzməyi bu dənizdə öyrənmişəm, havadakı neft qoxusu üçün ürəyim gedir... 

- İsrail və Azərbaycan xanımlarının tərbiyə üsulu haqqında nə deyə bilərsiniz? 

- Oxşarlıq olduğunu hesab etmirəm. İsrailli qadınların tərbiyə üsulu çox sərt qaydalara köklənir və bu, xoşuma gəlir. Azərbaycanlıların isə çox istiqanlı və musiqi kimi mülayim olduğu yadıma gəlir, onlara heyranam. 

- Döş xərçənginə qalib gəlməyiniz və bu ağır xəstəlikdən sağalmağınız münasibətilə sizi təbrik edir, uzun və dolğun ömür arzulayıram. Bu çətin günlərdən necə keçdiniz? Gücü kimdən və ya nədən aldınız?

- Yaşadıqlarım və nostalgiyam qarşısında xərçəngin düz ürəyimin başında böyüməsi çox simvolik idi. Yaxınlarımı Bakıda qoyub gəlmişdik, atam Bakıda yaşayır, 90-cı illərdə ailəm iki parçaya bölünmüşdü. Mən, bacım və anam İsrailə köçdük, atamla bütün musiqiçi nəslimiz Bakıda qaldı. İllərlə bunun əziyyətini çəkmişəm, darıxmışam... Ürəyim iki yerə bölünmüşdü. Böyük bir boşluq yaranmışdı, odur ki, şişin düz ürəyimin başında inkişaf etməsi təsadüf deyil, ağrılarımın "meyvəsidir".

Hazırda özümü yaxşı hiss edirəm, sağalmışam. İkinci albomdakı kompozisiyaları müalicənin və əməliyyatların ortasında yazmışdım. Sözsüz ki, məni ruhdan düşməyə qoymayan və sağaldan "My baby cancer" albomumdakı mahnılarım oldu. 

- Yəqin ki, burda həyatla ölümün mübarizəsindən danışılır. Düşünürəm ki, bu albomu xüsusilə xərçəng xəstələri dinləməlidir, onlar üçün gözəl motivasiya olar. 

- Albom mənim mənəvi yüksəlişimdən danışır. Əslində əmin idim ki, yaşamayacam. Həm də bir iz qoymadan getmək istəmirdim və beləliklə mahnılar yazmağa başladım. Bu mahnıların yazılması artıq ondan xəbər verirdi ki, hər şey yaxşı olacaq. Albom öz küllərindən doğulan simurq quşundan danışır. 

- 44 günlük müharibədə Azərbaycanın Ermənistan üzərindəki qələbəsini də çox dərin həssaslıqla yaşamısınız. 

- Bu, asan sual deyil. Bakıya heyranam, siyasi mövzulara toxunmaq istəmirəm. Bu müharibədə Azərbaycanın qəhrəman oğullarının şəhid olması ürəyimi parçalayır. Fəxr edirəm ki, Azərbaycan ərazi bütövlüyünü bərpa etdi, eyni zamanda bu müharibədə humanist və ağıllı davrandı. Azərbaycan müqəddəs dəyərlərə həmişə sadiq qalıb, bilirik ki, müharibə də ədalətli aparılmalıdır. Bir sözlə, Azərbaycan xalqı güclü, istiqanlı və ağıllı xalqdır. Azərbaycala fəxr edirəm. 

- Yaradıcılığınızda hansı mövzular üstünlük təşkil edir? 

- Çox ciddi bir hadisə baş verməlidir ki, masa arxasına keçib musiqi bəstələyim. Heç vaxt qadın və kişi sevgisi haqqında mahnı yazmıram, dünyada 80-90 mahnının əksəriyyəti sevgidəndir. "O gəlmədi", "Zəng vurmadı", "Mən tənhayam", "Məni atıb getdin", "Mənimlə oyun oynadın" kimi bir dənə də mahnım yoxdur. Albomlarımın heç birində sevgi ayrılığı və ya xəyal qırıqlığı mövzusunda bir mahnı da yoxdur. Çoxu uşaq ikən Azərbaycanı tərk edib İsrailə köçməyimizdən danışır. Bu, məndə ağır travma qoymuşdu. Buna baxmayaraq, Xəzər dənizi mənimlə hələ də danışır, onun dalğalarını hələ də eşidirəm. Sevimli şəhərimin qoxusu və dadı hələ də damağımdadır. Torpağım üçün burnumun ucu göynəyir. Yeri gəlmişkən, ilk albomum ana və torpaq adlanır, İsrail miqrasiyasının bizi necə qucaq açdığı əks olunub. Azərbaycanın çox rəngli və açıq mentaliteti ilə İsrailin çox qapalı mentaliteti məndə bir-biri ilə görüşür və bəzən mübarizə aparır. Həm də xərçəngdən yazmışam. Öləcəyimi düşünürdüm, amma sağ qaldım və ikinci dəfə dünyaya gəldim. Xəstəxanada sevimli nənəmin ürəyinin son döyüntülərini eşidirdim, bu döyüntülər bəstəyə çevrildi. Anamın ürək ritmlərini da mahnıya çevirmişəm, mənə elə gəlir ki, onun bətnində olarkən artıq şüursuz şəkildə hansısa melodiyaları yazırdım. 

- Çıxışlarınızda sanki transa daxil olur və görünməz qüvvələrə qarşı mübarizə aparırsınız. 

- Düzgün diaqnozdur. İstənilən yaxşı musiqiçi konsertlərdə transa düşür. Oxuyanda fiziki varlığın ötəsinə keçirik və daha ruhani oluruq. Sadəcə biz deyil, dinləyicilərimiz də eyni ruh halına düşür. Transa düşməyən müğənninin izləyicisi olmaq istəməzdim. Yaxşı musiqiçi dinləyicilərini də özü ilə birlikdə başqa bir dünyaya apara bilir. Musiqinin gücü də bundadır: bir neçə saatlıq olsa da, şəxsi problemlərdən bir qədər uzaqlaşmaq və öz daxili mənimizə qovuşmaq. Bu isə musiqi mədəniyyəti sayəsində mümkün olur. 

- Yaxşı, bəs kimə və ya nəyə təslim olmaq istəmirsiniz?

Qorxularıma! Hər kəsin qorxuları var, bəziləri yoxsulluqdan, bəziləri təklikdən, bəziləri qaranlıqdan və ya hündürlükdən qorxur. Mən isə auditoriyamı məyus etməkdən və ya sözün hər iki mənasında qaranlıqda qalmaqdan qorxuram. Dünyanın adiləşməsi də məni narahat edir, mədəniyyətə, muzeylərə getməyə, mühazirələr dinləməyə ehtiyacım var. Həyatın monoton və quru tərəflərinə nifrət edirəm. Və böyük ehtimal, ətrafımdakıların mənə olan güvənini itirməkdən qorxuram. 

- Cavablarınızın fəlsəfəsinə qapılmaq çox xoş idi. Arzu edirəm ki, tezliklə doğma Bakınıza qovuşasınız. 

- Təşəkkür edirəm, bir gün mütləq. 

Aytən Məftun 

  • İsraildə yaşayan azərbaycanlı xərçəngə necə qalib gəldi? - "Şişin ürəyimin başında böyüməsi simvolik idi"

  • İsraildə yaşayan azərbaycanlı xərçəngə necə qalib gəldi? - "Şişin ürəyimin başında böyüməsi simvolik idi"

  • İsraildə yaşayan azərbaycanlı xərçəngə necə qalib gəldi? - "Şişin ürəyimin başında böyüməsi simvolik idi"

  • İsraildə yaşayan azərbaycanlı xərçəngə necə qalib gəldi? - "Şişin ürəyimin başında böyüməsi simvolik idi"

  • İsraildə yaşayan azərbaycanlı xərçəngə necə qalib gəldi? - "Şişin ürəyimin başında böyüməsi simvolik idi"

  • İsraildə yaşayan azərbaycanlı xərçəngə necə qalib gəldi? - "Şişin ürəyimin başında böyüməsi simvolik idi"

  • İsraildə yaşayan azərbaycanlı xərçəngə necə qalib gəldi? - "Şişin ürəyimin başında böyüməsi simvolik idi"

  • İsraildə yaşayan azərbaycanlı xərçəngə necə qalib gəldi? - "Şişin ürəyimin başında böyüməsi simvolik idi"

  • İsraildə yaşayan azərbaycanlı xərçəngə necə qalib gəldi? - "Şişin ürəyimin başında böyüməsi simvolik idi"

  • İsraildə yaşayan azərbaycanlı xərçəngə necə qalib gəldi? - "Şişin ürəyimin başında böyüməsi simvolik idi"

  • İsraildə yaşayan azərbaycanlı xərçəngə necə qalib gəldi? - "Şişin ürəyimin başında böyüməsi simvolik idi"

  • İsraildə yaşayan azərbaycanlı xərçəngə necə qalib gəldi? - "Şişin ürəyimin başında böyüməsi simvolik idi"

Aytən Məftun
Rəylər
Oxumağa davam et
Reklam

Xüsusi

Əgər bu, baş verərsə... - Sərdar Cəlaloğludan Rusiya ilə bağlı SENSASİON MÜSAHİBƏ

Ukrayna builki “Avroviziya” mahnı müsabiqəsində birinci oldu. Bir çoxları düşünür ki, burada siyasi səbəblər var. Yəni Ukrayna-Rusiya savaşına görə birincilərin təmsilçisi qalib olub. 

Bu istiqamətdə suallarımızı Azərbaycan Demokrat Partiyasının (ADP) sədri Sərdar Cəlaloğluya ünvanladıq. 

Sərdar Cəlaloğlunun Publika.az-a müsahibəni təqdim edirik: 

- Sərdar bəy, Ukrayna builki “Avroviziya” mahnı müsabiqəsində birinci oldu. Sizcə, “Avroviziya”nın nəticələrinə siyasi amillər nə dərəcədə təsir göstərir? 

- Mahatma Qandinin gözəl bir sözü var, o deyir ki, istənilən məsələni siyasiləşdirməyin, onsuz da istənilən məsələnin siyasi nəticələri var. “Avroviziya”nı siyasiləşdirməyə ehtiyac yoxdur, amma onun müəyyən nəticələrinin bir sıra siyasi konyukturaya məruz qaldığı şəksizdir. “Avroviziya”nın nəticələri təkcə Ukraynanın son yarışda qalib gəlməsinə aid deyil. Eləcə də bundan əvvəl qalib gələnlərə aiddir. Bu baxımdan Ukrayna hazırda Rusiya imperializminə və rus şər qüvvələrinə qarşı vuruşduğu üçün bütün dünya xalqları Ukraynanı dəstəkləyir. 

- Bu, nə dərəcədə doğru yanaşmadır?

- Düşünürəm ki, bu, tamamilə düzgün yanaşmadır. Çünki “Avroviziya”da ölkələrin verdiyi səslər simpatiyaya əsaslanır, sənətin dəyərinə yox. Doğrudur, orada sənətkarlar da qiymət verirlər, amma ümumilikdə bütöv qiymət nəzərə alınır. Məsələn, Avroviziya” tarixində ilk dəfə olaraq Ukrayna bu qədər – 450 civarında səs alıb. Halbuki ekspertlər bundan aşağı səs gözləyirdilər. Bu da onu göstərir ki, Ukrayna xalqı bu gün dünyanın ən çox simpatiya bəslədiyi xalqlardan biridir. 

- Biz son 14 ildə “Avroviziya” mahnı müsabiqəsində bir dəfə birinci, bir dəfə də üçüncü olmuşuq. Orada təmsil olunmaq bizə nə verir? 

- Azərbaycan klassik Avropa ölkəsi deyil. “Avroviziya”nın adından da göründüyü kimi, bu müsabiqə Avropanın baxışıdır. Ölkəmiz bu cür beynəlxalq tədbirlərdə iştirak etsə, dünya ailəsinin bir üzvü kimi daha çox yerini möhkəmləndirəcək. “Avroviziya”nı tərk etməyi çıxış yolu olaraq görmürəm. 

- Sizcə, bu vaxta kimi bizi “Avroviziya”da təmsil edən hansı sənətçilərin baxışları və özləri milli idi? 

- Olub. Məsələn, elə bizim birinclik qazandığımız yarışda Azərbaycan bayrağı ilə yanaşı, Türkiyə bayrağı da qaldırıldı. Başqa yarışlarda bizim iştirakçılarımız Türkiyənin bayrağını qaldıraraq, Türkiyənin şüarlarına yer verdi. Bütün bunlar onu göstərir ki, həmin iştirakçılarımız millidir. 

- Facebook” və “İnstagram” Rusiyanın Avroviziya” müsabiqəsindəki musiqisinin bu sosial şəbəkələrdə səsləndirilməsinə, yayımlanmasına qadağa qoyub. Necə düşünürsünüz, bu cür qadağalar olmalıdır? 

- Boykot özü bir siyasi mübarizə vasitəsidir. Hətta demokratik mübarizənin özü də siyasi boykotdur. Bu gün Rusiyanın dünyanı təhdid edən, eləcə də keçmiş SSRİ respublikalarının müstəqilliyinə təhlükə yaradan siyasətinə qarşı bu cür boykotları alqışlayıram. Sanksiyaların tətbiq edilməsi də alqışalayiqdir. Düşünürəm ki, gec-tez ruslar da özlərinin dünya-aləmdən təcrid olunduğunu görüb özlərinin neofaşist ideyalarından, imperiya maraqlarından imtina edəcəklər. Ruslar sanki belə bir fikirdədir ki, bu dünyada yaşamaq hüququ yalnız onlara məxsusdur. Düşünürlər ki, dünyanın heç bir xalqı öz dövlətini yarada, öz müstəqil siyasətini apara bilməz. Onlar bütün dünya ölkələrini Rusiyanın maraqlarına tabe etdirmək haqqında düşünürlər. Bu da tamamilə kollektiv şizofreniyanın əlamətidir. Bu baxımdan ruslar bütün dünyanı özlərinə qarşı qaldırıblar. Çünki özləri bütün dünyaya qarşı çıxış edirlər. 

- Siz bir neçə il ard-arda “Nobel” mükafatına namizədliyinizi irəli sürürdünüz. Bu il də namizədliyinizi irəli sürmüsünüzmü? İndiyə qədər növbəti mərhələlərə keçə bilməməyinizin səbəbi nədir?

- Bilirsiniz, bu “Nobel” siz başa düşdüyünüz kimi bir o qədər də oyun-oyuncaq deyil. Mən indiyə qədər “Nobel”ə iki dəfə müraciət etmişəm. Onlardan biri “Kosmik dəyişmələr haqqında nəzəriyyə” idi. Onu göndərmişəm. Bu nəzəriyyənin əsasını Yerdə vulkanın, zəlzələnin niyə baş verməsi, Günəşin niyə partlaması, kainatda niyə hər şeyin kiçilməyə doğru getməsi təşkil edir. Bu nəzəriyyəm birinci dəfədən gizli səsverməyə gedib. Amma fizika ilə bağlı “Nobel” mükafatlarının verilməsində belə bir prinsip var ki, nəzəriyyələr praktikada təsdiq ediləndən sonra qiymət alırlar. Çox nadir hallarda birbaşa nəzəriyyələrə “Nobel” veriblər. Açığını deyim ki, bu da konyuktura ilə bağlıdır. Məsələn, “Nobel”in tarixində belə bir iş olub. Bir yəhudi bir nəzəriyyə verib, ona da Nobel” mükafatı təqdim olunub. Növbəti il həmin nəzəriyyənin yanlış olduğunu iddia edən başqa bir nəzəriyyənin “Nobel”ə namizədliyi irəli sürülüb. Həmin nəzəriyyəyə də “Nobel” verilib. Beləliklə bir adam bir-birinə əks olan iki nəzəriyyənin müəllifi olduğuna görə iki il ard-arda “Nobel” alıb. Yəni “Nobel”də belə bir konyuktura var. 

- Bəs ikinci nəzəriyyəniz nədən bəhs edir?

- İkinci nəzəriyyəm maddənin beşinci halı haqqındadır. Bu da hipotetik, yəni nəzəri bir məsələdir. Mənim Azərbaycanda onu praktikadan keçirmək üçün elə bir laboratoriyam yoxdur. Orada həm də mən kürəvari ildırımın əmələ gəlməsini izah etmişəm. Eləcə də bu vaxta qədər elmdə cavabı tapılmamış bir çox suallara cavab vermişəm. Hazırlaşıram ki, biologiyadan yeni bir nəzəriyyə göndərəm. Bu nəzəriyyəm həyatın əmələ gəlməsi haqqındadır. Çünki bu günə qədər biologiyada həyatın əmələ gəlməsi haqqında hamı tərəfindən qəbul edilmiş və ciddi elmi dayağı olan bir nəzəriyyə yoxdur. Mən tamamilə yeni bir nəzəriyyə irəli sürmüşəm. Açığını deyim ki, bu nəzəriyyənin hər hansı bir tənqidə məruz qalacağı bir tərəf yoxdur. Sadəcə olaraq başım bir qədər siyasətə qarışıb. İndi də müharibə ortaya düşüb. Hazırda kitab üzərində çalışıram. Həmin nəzəriyyə ilə bağlı rəylər də almışam. Sadəcə olaraq həmin nəzəriyyəni Nobel Komitəsinə göndərmək məsələsi qalır. Yəqin ki, əgər yayda vaxtım olarsa, biologiyadan olan bu nəzəriyyəni Nobel Komitəsinə göndərəcəyəm. 

- Bəs ümid varmı?

- Bilirsiniz, bu da nəzəriyyədir. Bu nəzəriyyədə həyatın əmələ gəlməsi ilə bağlı elə nüansları tapdığımı əxz etmişəm ki, mənə mütləq şəkildə laboratoriya lazımdır. Orada ilkin olaraq amin turşularının sintezini təbiətdə sübut etməliyəm. Bilirsiniz, mən siyasətlə məşğulam. Elmi laboratoriyam yoxdur. Dövlət və ya hər hansı bir institut bunun praktikası ilə məşğul olmadığına görə burada yenə də nəzəriyyə olacaq. Əgər yəhudilərə ancaq nəzəriyyələrə görə “Nobel” verirlərsə, buna da vermək istəsələr, verə bilərlər. Əks halda gözləməliyik ki, mənim bu nəzəriyyəm əsasında dünyanın hansısa elmi laboratoriyasında praktiki olaraq işlər aparılsın. Sübut olunsa ki, həyatın əmələ gəlməsi belə baş verib, o zaman təbii ki, mən yüz faiz “Nobel” alacağam.  

Oxumağa davam et

Xüsusi

Azərbaycan “Avroviziya”da BU SƏBƏBDƏN qalib gələ bilmədi - Professor AÇIQLADI

Tanınmış musiqişünas, pedaqoq, əməkdar incəsənət xadimi, professor Zümrüd Dadaşzadənin sözlərinə görə, "Avroviziya" müsabiqəsində təmsilçilərimizin əcnəbi müəlliflərin mahnıları ilə çıxış etməsi arzuolunan deyil. Nadir Rüstəmlinin dünən Turində keçirilən müsabiqədəki çıxışını şərh edən professor qeyd edib ki, Avropa standartları bezikdirir, insanlar hansısa bədii kəşf intizarındadır, parlaq və özünəməxsus musiqi intonasiya və tembrləri  eşitmək istəyirlər. Təcrübə də bunu göstərir! Ukraynanın qələbəsinə sevinən musiqişünas bu qələbəni müharibənin gələn il bitməsi ümidi və sülh arzularımızın ifadəsi adlandırıb. 

Publika.az professorla müsahibəni təqdim edir:

- Zümrüd xanım, Nadir Rüstəmlinin çıxışını bəyəndinizmi? 

- Nadir Rüstəmlini “Səs Azərbaycan”da dinləmişdim, əlbəttə ki, o, həmin yarışmanın şəksiz lideri idi. Onun səs imkanları, səhnə mədəniyyəti və obraz yaratmaq bacarığını o zaman qeyd etmişdim. Odur ki, bu il ölkəmizin təmsilçiliyi Nadir Rüstəmliyə həvalə olunanda Azərbaycanda heç kim təəccübləmmədi.

Layiqli və professional çıxış idi

- Sizcə, qalib olmağa layiq idimi? 

- Düşünürəm ki, o mahnı Nadir Rüstəmlinin imkanlarını tam şəkildə aça bilmədi. O, müğənni kimi həm vokal, həm də obraz baxımdan istənilən əsərin öhdəsindən gələ bilən əsl artistdir. Qalibiyyətlə bağlı onu deyə bilərəm ki, bu yarışmada müxtəlif faktorlar rol oynayır, açıq desək, siyasi durum da təsir edir, tamaşaçı auditoriyasının öz xüsusiyyətləri var, ola bilsin ki, Avropanın zövqü bu il başqa bir istiqamətə yönəlib… Bununla belə hesab edirəm ki, Nadir Rüstəmli hər halda 10-luğa, bəlkə də 5-liyə 100 % daxil olmalı idi. Çünki həqiqətən layiqli və professional çıxış idi. Burda onun komandasının rolunu xüsusi qeyd etməliyəm, Eldar Qasımovun zövqü, istedadı, müəyyən intuisiyası - bunlar hamısını Nadir Rüstəmlinin Azərbaycanı bu il "Avroviziya" səhnəsində çox ləyaqətlə təmsil etməsini təmin edən faktorlardır. Yeri gəlmişkən, indi tvitterdə də Azərbaycanlı təmsilçinin  istedadının qiymətləndirilməməsi barədə  müzakirə açılıb. Özü də məşhur yazar, "Harri Potter"in müəllifi - Coan Roulinq öz fikrini paylaşıb.

Özündə hansısa bədii kəşf ehtiva edən mahnı eşitmədim

- Ümumiyyətlə, bu ilki müsabiqə əvvəlkilərdən nə ilə fərqlənirdi? 

- Azərbaycan müsabiqəyə qatıldığı vaxtdan - 2008-ci ildən bir eskpert kimi işləmişəm, həm də ölkəmizdə keçirilən seçim turlarında da bir neçə dəfə münsiflər heyətinin üzvü olmuşam, müsabiqə zamanı bütün çıxışlara şərhlər vermişəm. Hətta 2015-ci ildə Azərbaycan münsiflər heyətinin sədri də mən oldum, ondan sonra müsabiqədə bir mütəxəssis kimi iştirak etmədim. Demək olar ki, o zamandan bəri marağım sönməyə başladı. Çünki "Avroviziya" həqiqətən parlaq bir mahnı müsabiqəsidir, hər il burda Avropa ən yaxşı mahnısını seçir. Amma bu illərdə səslənən mahnıların demək olar ki, heç biri yadda qalmadı. Müəyyən bir qısa zamanda populyar olsalar da, ürəklərdə iz qoymadı və deməzdim ki, öz bədii keyfiyyətləri və dəyəri ilə seçildi. Odur ki, bu müsabiqəni artıq bir seyrçi kimi izləyirəm. 

Sovet dönəmində Azərbaycan bu müsabiqəni seyr etməkdən, qatılmaqdan məhrum idi. Təbii ki, ölkəmizin orda iştirakı mümkünsüz idi, bəzi parçalarına sadəcə tamaşa edə bilərdik. Həmişə arzu edirdim ki, Azərbaycan da nə vaxtsa bu səhnədə çıxış etsin. Gerçəklik elə oldu ki, "Avroviziya" ildən-ilə sanki səviyyəsini itirməyə başladı. O səhnədə 3 dəqiqə ərzində performans şəklində təzahür edən musiqi nömrələrinə ehtiyac var. Bu ilki müsabiqədə güclü səslər, janr müxtəlifliyi də oldu, amma qəlbimi fəth edən, özündə hansısa bədii kəşf ehtiva edən mahnı eşitmədim.

- Ukraynanın qalib seçilməsi gözlənilən idimi?  Siyasi hadisələrin müsabiqənin gedişinə təsiri haqqında nə deyə bilərsiniz?

- Əlbəttə ki, Ukraynanın qalib olacağı əvvəlcədən heç kimdə şübhə oyatmırdı. Ümumiyyətlə, Ukrayna "Avroviziya"da həmişə çox güclü təmsil olunub. Ruslana da çox parlaq çıxış etmişdi. Məni 2016-cı ildə Camalanın həm performansı, həm də ifası çox duyğulandırmışdı. Onu əvvəldən də tanıyırdım, xüsusilə krım-tatar mahnısının intonasiyaları və müdaxiləsi məni çox riqqətə gətirmişdi o zaman. Həqiqətən də istedadlı və özgün simalı bir müğənnidir. 

Bu il Ukrayna tərəfindən yenə kifayət qədər yaxşı musiqi təqdim edilmişdi, müasir ritmlərlə etno intonasiyalar uzlaşdırılmışdı, səhnə görünüşü də yadda qalan nömrə idi. Təbii ki, bütün dünya və Avropa orda yaranmış müharibə vəziyyəti ilə bağlı Ukraynanı dəstəkləyir. Açıq etiraf edim ki, mən də Ukraynaya bir neçə səs göndərdim. Çünki hamımız Ukraynadakı müharibənin tezliklə bitməsini arzu edirik. Ukraynanın qalib gəlməsi isə ümid verir ki, gələn il sülh şəraitində, müharibədən tamamilə azad olunmuş bir vəziyyətdə paytaxt Kiyevdə gözəl mədəni musiqi festivalı keçiriləcək və bütün atəş səsləri yox olacaq. Bu qələbə müharibənin gələn il bitməsi ümidi və sülh arzularımızın ifadəsidir. 


- "Avroviziya" müsabiqəsinin ilk illərində Azərbaycanın mahnı üçün xarici bəstəkarlara müraciət  başa düşünülən idi, aydındır ki, bu sahədə təcrübəli deyildik. Bununla belə 2008 "Avroviziya" mahnı müsabiqəsində ilk təmsilçilərimiz olan Elnur Hüseynov və Samir Cavadzadənin Gövhər Həsənzadəyə aid olan “Day After Day” adlı kompozisiyası böyük bir səs-küy salmışdı. Amma iş orasıdır ki, ilk dəfə biz bu müsabiqədə öz bəstəkarımızın mahnısı ilə və uğurla çıxış etdikdən sonra bu silsilənin davamı gəlmədi. Bu məsələyə sizin yanaşmanızı bilmək istərdim. 

- Azərbaycan neçə illərdir ki, öz mahnısını beynəlmiləl bir heyətə sifariş edir. Sosial mediada da oxudum ki, buna ironik yanaşırlar. Mənə görə ən yaxşı çıxışımız 2008-ci ildə Elnurla Samirin ifası idi. Çox gözəl ekspressiv bir nömrə idi, həm konsepsiya, həm obraz tərəfdən, həm də muğam müdaxiləsi olduqca yadda qaldı. Bu gün də həmin manhnı ara-sıra oxunur. 

Elan olunan nəticələrin həqiqiliyinə şübhə edirəm

Ümumiyyətlə, Azərbaycanın hər dəfə əcbəni müəlliflərə işləməyə üstünlük verməsi haqqında nəsə demək çətindir. Ölkəmizin elə gözəl bəstəkarlıq məktəbi və mahnı janrında elə güclü ənənələrimiz var ki, onlar indi də yaşayır və bunu çağdaş musiqinin hansısa xüsusiyyətləri ilə uzlaşdırmaq iqtidarında olan xeyli gözəl bəstəkarlarımız şübhəsiz ki, var. Və mən onların qüvvəsinə inanıram. Odur ki, bu seçim adama təəccüblü gəlir, həm də məni bir musiqişünas kimi narahat edir. Açığı, məndə skeptik ovqat yaranıb artıq, elan olunan nəticələrin həqiqiliyinə şübhə edirəm. Amma gələcəkdə bu müsabiqəyə qatılmalı olsaq, gərək öz obrazımızla, necə varıqsa, elə təqdim etməyin tərəfindəyəm. Dünyaya təqdim etməyə həqiqətən layiqli mahnılarımız var. Azərbaycanın  ənənəvi  və folklor musiqisini, bəstəkarlıq məktəbinin  nailiyyətlərini bir araya gətirib,  gözəl, parlaq milli xüsusiyyətləri ilə fərqələnən, eyni zamanda müasir səslənən bir mahnı eşitmək istərdik. Ukrayna milli simasını hər dəfə göstərməyə çalışır, yaxud da Moldovanın dinləyici səsverməsinə əsasən birdən-birə sıçrayış etməsi və yüksəklərə qalxmasını buna misal çəkmək olar. 

Odur ki, həm xalq musiqisində, həm də bəstəkar yaradıcılığında olan ənənələri birləşdirərək çox gözəl mahnı ilə gələcəkdə Azərbaycanı təmsil edə bilərik. Amma mən Nadir Rüstəmlini səmimi qəlbdən təbrik edirəm, bir peşəkar və musiqişünas kimi onun çıxışını çox uğurlu hesab edirəm. Peşəkarlıq baxımdan o, çoxundan üstün idi, bunu heç kəs dana bilməz, arzu edərdim ki, gələcək illərdə Nadir Rüstəmli "Avroviziya"da Azərbaycanı yenidən təmsil etsin, amma başqa bir ampluada və başqa bir mahnı ilə. Bu, hamının ürəyincə olardı və Azərbaycan gözəl, istedadlı, özgün, güclü səsə və xarizmaya malik bir ifaçı və müvafiq mahnı ilə təmsil olunardı. O mahnı onun imkanlarını aça bilmədi, daha yaxşı musiqi əsərinə layiq idi. 

Caz sahəsini götürək, görün ifaçılarımız necə xariqələr yaradır. Emil Əfrasiyab milli musiqi ilə müasir ritmləri birləşdirir. Son vaxtlarda isə tarzən Şəhriyar İmanov, Arslan Növrəsli caz sahəsində milli musiqimizi təmsil edirlər. Bunu Vaqif Mustafazadə, Rafiq Babayev də edib, ənənələr var. Odur ki, mahnı beynəlmiləl kollektiv tərəfindən yazılmamalıdır, qəti şəkildə. Bunu dərk edə bilmirəm, doğrusu məni çox kədərləndirir. Bəlkə də o məqsədlə edirlər ki, nəticədən əminlik yaransın, beləliklə Arvopa standartı ortaya qoyulacaq və Avropa dinləyicisinin qəlbini fəth edəcək... Təcrübə onu göstərir ki, Avropa standartları bezikdirir, insanlar hansısa bədii kəşf intizarındadır, parlaq və özünəməxsus musiqi intonasiya və tembrləri  eşitmək istəyirlər. Qoy, heç finala keçməyəcək, amma öz musiqimizlə təmsil olunaq, zər qədrini zərgər bilər. Keyfiyyətli bir əsər təqdim olunsa, onu heç olmasa peşəkarlar dəyərləndirə biləcək. Azərbaycan bəstəkarlıq məktəbi məşhur bir hadisədir, fenomendir, mili musiqimizin də rəngarəngliyi mahnıya bəllidir. Təcrübə də onu göstərir ki, Ukraynanın məhz milli musiqinin müasir sintezi nəticəsində tamaşaçılar tərəfindən bax belə bəyənildi. Eyni zamanda onların qalib gəlməsi bir sülh mesajı idi. Əmin-anamlıq, sülh və harmoniyanın bərqarar olması arzusunu ifadə edir və bunu başa düşmək olar. 

Oxumağa davam et

Xüsusi

Azərbaycanda konsert biletləri niyə REKORD QİYMƏTƏDİR? - ŞOK SƏBƏBLƏR

Bir çoxları Azərbaycanda təşkil olunan konsertlərin bilet qiymətlərinin baha olmasından şikayətlənirlər. Azərbaycanı qonşu Gürcüstanla, Türkiyə ilə müqayisə edirlər. Bildirirlər ki, Türkiyədə konsert bileti maksimum 30 manat olduğu halda,  Azərbaycanda müğənnilərin təşkil olunan konsertləri üçün biletlər 100-150 manata satılır.

Bəs biletlərin qiymətləri maksimum neçə manat olmalıdır. Biletləri baha satmaq ənənəsi haradan gəlir? Bunun səbəbi nədir? Aylıq maaşı 300-400 manat olan insanlar niyə konsertlərdən məhrum olmalıdırlar? Bu, necə tənzimlənməlidir? 


Əməkdar artist Nuriyyə Hüseynova Publika.az-a açıqlamasında deyib ki, bu zamanla düzələcək bir məsələdir:

“Musiqi zövqdür. Hər bir insanın dinlədiyi musiqi onun zövqündən, dünya görüşündən, daxili dünyasından xəbər verir. Bizdə bilet satışı məsələsi sistemli şəkildə deyil. Yəni, insanlar 6 ay öncədən bilet alsın, konsertə getsin... Bunlar oturuşmayıb. Səbəbinin niyə belə olduğunu deyə bilmirəm. Şəxsən məni sevən, dinləmək istəyən insanlar bilet alırlar, konsertlərimə də gəlirlər. Biz bileti elə baha qoymuruq. Heydər Əliyev adına Sarayda baş tutan konsertimdə ən bahalı biletin qiyməti 50 manat idi. 50 manatlıq biletlərin hamısı alınmışdı. Sevilən ifaçının pərəstikşarı olan bir ordusu var. Heç bir reklam elənmədən, konsertin afişasını elə internet üzərindən paylaşanda görürəm ki, konsertin keçiriləcəyi salonda artıq yerlər doludur”. 

Əməkdar artistin fikrincə, sadəcə olaraq insanlarımız maddi durumu ilə əlaqədar olaraq bəzən konsertlərə gələ bilmirlər:

“Çünki başqa problemləri də var. Həmin pulu başqa problemləri üçün istifadə edirlər. Əslində konsertə getmək, musiqi dinləmək yüksək mədəniyyət, dünya görüşünün artması, ruhun dinlənməsi, bir çox xəstəliklərdən xilas olmaq deməkdir. Hər kəs istəyər ki, gözəl musiqi dinləsin. Zaman keçdikcə, xəstəliklərin tüğyan elədiyi bir zamanda insanlar ruhunu dinləndirmək üçün yer axtarırlar. İstirahət etmək istəyirlər. Vaxt və zaman gələcək, bu bizə də gəlib çatacaq. İnsanlar normal şəkildə bilet alaraq konsertlərə gedə biləcəklər. 300-500 manatlıq biletlərin də öz sahibləri var. Onların çoxu heç bilmir ki, musiqi nədir. Heç musiqidən də anlamırlar. Onlar reklama, şöhrətə, görünməyə üstünlük verirlər. Çoxlarını tanıyıram, göstəriş üçün konsertə gedirlər. Bilet aldıqları konsertdə müğənnini, musiqini dərk də eləmirlər. Sadəcə pulu çoxdur, reklam üçün gedib orada oturur”. 


Yazıçı Qan Turalı Publika.az-a açıqlamasında söyləyib ki, Türkiyə ilə Azərbaycan arasında konsert qiymətlərində fərq olması təəssüf doğuran bir reallıqdır:

“Ancaq bu nəticədir, səbəb deyil. Əgər yağış yağırsa və insanlar əllərinə çətir götürürsə, bu o demək deyil ki, insanlar çətir götürdüklərinə görə yağış yağır. Əksinə, yağış yağdığı üçün çətir götürürlər. Ona görə də bizdə tək bu məsələdə yox, eləcə də bütün sahələrdə səbəbləri araşdırmadan, axtarmadan nəticəni tənqid eləmək meyli var.  Bu sahədə də vəziyyət belədir”. 

Ortaya çıxan bu nəticənin səbəbi nədədir?

Yazıçının fikrincə, burada iki əsas faktor var:

“Mən burada iki əsas faktoru qeyd etmək istəyərəm. Eyni zamanda, çoxlu başqa faktorlar da var. Məsələ burasındadır ki, hər şeydən əvvəl bütün dünyada olduğu kimi Türkiyədə müğənnilər əsas gəlirlərini konsertlər və modern internet platformaları vasitəsi ilə qazanırlar. Kimsə hər hansı bir müğənninin mahnısını dinləmək istəyirsə, oraya daxil olur və pul ödəyir. Həmin gəlirin də bir hissəsi sənətçiyə çatdırılır. Əgər kiminsə pərəstişkarı, fanatı çoxdursa, konsertləri daha çox təşkil edilir və həmin müğənni daha çox gəlir qazanır. Təəssüf ki, Azərbaycanda musiqi sahəsində belə bir təcrübə yoxdur. Azərbaycanda müğəninilər pullarını toylar vasitəsi ilə qazanırlar. Yəni müğənnilərimiz çox nadir hallarda, bəzən iki-üç ildən bir konsert verirlər. Bunun da səbəbləri aydındır. Bizdə konsert bir növ prestij üçündür. Yəni gəlir, qazanc vasitəsi deyil. Əlbəttə, bu da nəticəyə öz təsirini göstərir. Bu gün Türkiyədə konsert biletləri satılan məşhur bir sayta – “Billet tickets”ə daxil oldum, gördüm ki, İstanbulda bu gün ərzində bir neçə konsert var. Yəni mən təkcə konsertləri deyirəm. İstanbul Böyük Şəhər Bələdiyyəsi Harbiye adlı yerdə, açıq havada bu gün konsert təşkil edir və bu, 2-3 ay davam edir. Baxdım və 4 min nəfərlik konsert təşkil olunur. Bu gün Yıldız Tilbe var, o biri gün Ebru Gündeş var... Yəni hər müğənni il ərzində 20-30 konsert verir”. Qan Turalının fikrincə, bizdə isə əksinə, bunlar yoxdur:

“İqtisadi olaraq düşünsək, görərik ki, bir şeydən nə qədər çoxdursa, onun qiyməti də bir o qədər aşağı olur. Bir məkan hər gün konsert verirsə, ona əlahiddə qiymət qoymağa ehtiyac yoxdur. Hər gün 4 min adamın iştirakı ilə konsert verirsə, bu 40 gün ərzində yüz minlərlə adam deməkdir. Görünən odur ki, bu kimi amillər qiymətlərə adekvat şəkildə öz təsirini göstərir. Çox təəssüf ki, bizdə konsert təcrübəsinin olmaması, həm də Azərbaycanda musiqiyə və incəsənətə “quzunu kabab, şairi heykəl tək xoşlamaq” münasibəti olduğu müddətdə bu cür acınacaqlı mənzərə üzə çıxacaq. Bizdə teatr biletlərinin qiyməti çox ucuzdur. Yadımdadır, bir dəfə Türkiyədə teatra getmişdim, qiyməti bizdəkindən hardasa 2 dəfə bahalı idi. Halbuki o da dövlət teatrı idi. O mənada baxanda görürük ki, insanlar teatra da çox getmirlər. İstənilən halda qiymət fərqlərinin bu cür olması ölkə mədəniyyətinin inkişafına pis təsir göstərir. Nəticəni öyrənib aradan qaldırmaq imkanımız varsa – belə bir imkanın olub-olmadığını da bilmirəm – bu nəticələri ləğv eləmək bir o qədər asan olacaq”. 

Oxumağa davam et
Reklam

Gündəm