• USD 1,7000 0,00% EUR 2,0083 0,00%
    • GBP 2,2201 0,00% RUB 0,0233 0,00%

Qarabağda mümkün müharibə və YENİ CƏBHƏ: Nazarbayevin Bakı səfərinin SİRLƏRİ

Qarabağda mümkün müharibə və YENİ CƏBHƏ: Nazarbayevin Bakı səfərinin SİRLƏRİ

Qazaxıstan prezidenti Nursultan Nazarbayev Azərbaycanda rəsmi səfərdədir.

Publika.az
xəbər verir ki, səfər çərçivəsində Qazaxıstan lideri Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevlə təkbətək və geniş tərkibli görüş keçirəcək. Liderlər təhlükəsizlik, iqtisadiyyat, tranzit və regional siyasət məsələlərində ikitərəfli əməkdaşlığın perspektivlərini müzakirə edəcəklər. Görüşdə Dağlıq Qarabağ münaqişəsinin də müzakirə olunacağı gözlənilir.

Nazarbayevin Bakı səfəri böyük əhəmiyyətə malikdir. Xüsusilə Kollektiv Təhlükəsizlik Müqaviləsi Təşkilatı (KTMT) və Avrasiya İqtisadi İttifaqında əsas söz sahiblərindən olan Astananın Ermənistanın qarşısında qaya kimi dayanması, Dağlıq Qarabağ münaqişəsində Azərbaycanın ədalətli mövqeyini sonuna kimi dəstəkləməsi fonunda bu səfər diqqət çəkir. Son iki ildə Bakı Qarabağ məsələsində Astananın dəstəyini açıq şəkildə hiss edir.

Ermənistana üç zərbə

Qazaxıstan hələ 2015-ci ildə Ermənistanın Avrasiya İqtisadi İttifaqına üzv seçilərkən, Bakıya qarşı oynamaq istədiyi oyununu pozdu. İrəvan özü ilə birlikdə Azərbaycanın işğal edilmiş torpaqlarında yaratdığı qondarma “DQR”-i də ittifaqa daxil etmək istəyirdi. Lakin Ermənistanın üzvü olaraq qəbul edildiyi Astana sammitində Nazarbayev Azərbaycan prezidenti İlham Əliyevin məktubunu oxudu və İrəvanın planını alt-üst etdi.

Ötən il baş verən “aprel müharibəsi”ndə Ermənmistan KTMT-nin ona dəstək verəcəyini gözləyirdi. Lakin məhz Qazaxıstan “Rusiya NATO-su”nun Bakıya qarşı cəbhə almasının qarşısını aldı və Nazarbayev İlham Əliyevə zəng edərək, dəstək verən ilk liderlərdən oldu. KTMT daxilində Belarus prezidenti Aleksandr Lukaşenko da qazaxıstanlı həmkarının yolu ilə getdi.

Qazaxıstanın Ermənistana vurduğu üçüncü zərbə isə KTMT-yə erməni baş katibin rəhbərlik etməsinin qarşısını almaq idi. Nizamnaməyə görə, 2016-cı ildən etibarən təşkilata baş katiblər əlifba sırası ilə seçiləcəkdi. Bu sırada ilk yeri Ermənistan tutur. İrəvan ümid edirdi ki, KTMT-yə erməni baş katib rəhbərlik edəcəksə, bu, Qarabağ məsələsində təşkilatın Azərbaycanın qarşısında yer almasına səbəb olacaq. Gözlənilirdi ki, erməni baş katib ötən ilin oktyabrında İrəvanda keçirilən iclasda seçiləcəkdi. Lakin həmin vaxt Nazarbayev xəstələndiyini əsas gətirərək, İrəvana getmədi və buna görə də KTMT-nin erməni olacaq yeni baş katibi seçilmədi. İkinci sammit dekabrda Sankt-Peterbuqda keçirildi və artıq ermənilərin arzuları reallaşacaqdı. Bu dəfə isə Belarus prezidenti Aleksandr Lukaşenko ölkəsində çevriliş təhlükəsini əsas gətirərək, sammitə qatılmadı və İrəvanın arzusu yenə gözündə qaldı.

Qazaxıstanın Azərbaycana dəstəyi bu gün də davam edir. Bütün bunların fonunda ikitərəfli münasibətlər də inkişaf etməkdədir.

Çin işğalına qarşı Bakı kartı

Qazaxıstanın milli təhlükəsizlik problemləri üzrə eksperti Talqat Mamırayımov hesab edir ki, Nazarbayevin son zamanlar xarici səfərləri Qazaxıstanda Çinin vestisiyalarına alternativ investisiyalar tapmağa hesablanıb.

Qeyd edək ki, son dövrlər Çinin Qazaxıstana böyük investisiyalar qoyduğu və nəticədə bu ölkənin neft sənayesinin 50 faizindən artığına nəzarət etdiyi deyilir.



Qazaxıstanlı politoloq qeyd edir ki, Astana Çinin iqtisadi layihəsi hesab olunan “İpək yolu” layihəsində aparıcı mövqelərdən birini tutur.

“İndi Astana yük daşımalarının cənub istiqamətini inkişaf etdirir və İran və Xəzər dənizi vasitəsilə malları göndərməyi planlaşdırır. Qazaxıstan bu dəhlizin əsas hissəsi olan Azərbaycana böyük maraq göstərir. Bununla yanaşı, Qazaxıstan “Bakı-Tbilisi-Qars” dəmiryolunun istifadəyə verilməsini səbirsizliklə gözləyir. Bu layihə “İpək yolu” marşrutunun əhəmiyyətini artıracaq”, - deyə o bildirib.

Qarabağ faktoru

Almatıda fəaliyyət göstərən Risklərin Qiymətləndirilməsi Qrupunun direktoru, qazaxıstanlı politoloq Dosım Satpayev Astananın Cənubi Qafqazda Azərbaycanla ən sıx münasibətlərə malik olduğuna diqqət çəkib: “Yaxın vaxtlarda Dağlıq Qarabağ ətrafındakı vəziyyətdə Qazaxıstan-Azərbaycan münasibətləri daha yaxşı aydın oldu. Qazaxıstanın Qarabağda mümkün müharibəyə müdaxilə edəcəyi gözlənilmir. Lakin Azərbaycana siyasi və humanitar dəstək verə bilər. Əslində Bakı daha çox siyasi dəstəyin verilməsində maraqlıdır. Xüsusilə Avrasiya İqtisadi İttifaqı və KTMT daxilində. Hazırda Astana bu dəstəyi Azərbaycana verir. Qazaxıstan Azərbaycana strateji tərəfdaş kimi baxır və Qarabağ məsələsində sona qədər Bakıya dəstək verəcək”.

Xəzər və təhlükəsizlik

Politoloq hesab edir ki, Nazarbayevin Bakı səfərində Qarabağ münaqişəsi ilə yanaşı, iqtisadi və təhlükəsizlik məsələləri də vacib amil daşıyır: “Bakı Qarabağ məsələsində dəstəyin verilməsində maraqlıdır. Qazaxıstan isə xüsusilə Bakı-Tbilisi-Ceyhan boru kəmərində iştirak etmək istəyir. Son dövrlərdə Qazaxıstanın neft ixracı müəyyən səbəblərə görə azalıb. Lakin Kaşaqane yatağından çıxan neftin Bakı-Tbilisi-Ceyhan kəmərindən daşınacağı gözlənilir. Azərbaycan həm də Xəzəryanı ölkədir və Astana istəyir ki, Xəzərdə təhlükəsizlik güclənsin. Çünki özünün enerji təhlükəsizliyi bundan asılıdır. Nazarbayevin Bakı səfərində bu amillər də önəm daşıyır”.

Asif

Halal Nemət

Xəbər lenti

DAHA ÇOX XƏBƏR