Azərbaycanla Ermənistan Rusiya, Çin və Qərb arasında: Kimin manevr azadlığı daha çoxdur?

Əhəmiyyətli insan və enerji ehtiyatlarına malik Yaxın Şərq ölkələri özlərini "orta güclər" kimi təqdim etməyə çalışırlar. Getdikcə populyarlaşan bu konsepsiya çoxtərəfli ittifaqlar, çoxvektorlu xarici siyasət və digər oxşar mövzular üzrə çoxsaylı analitik nəşrlərlə müşayiət olunur.

Lakin bu tərəfdaşlıq müxtəlifliyi yalnız Yaxın Şərqə xas deyil. Rusiya, Çin, İran və Türkiyə arasında yerləşən Cənubi Qafqaz və Orta Asiya dövlətləri bu strategiyanı otuz ildir ki, daha böyük təzyiq altında həyata keçirirlər.

Publika.az xəbər verir ki, bu barədə "The National Interest" nəşriunin analitik yazısında bildirilir.

Nəşr qeyd edir ki, onların təcrübəsi tərəfdaşlıq quran ölkələri müstəqil hərəkət edə bilən ölkələrdən nə ilə fərqləndirdiyini aydın şəkildə nümayiş etdirir.

Ermənistan tərəfdaşlarının dairəsini genişləndirir, lakin...

“Ermənistan özünü "orta güc" hesab etmir, lakin hazırda çoxvektorlu siyasət yürüdür. Rusiya ilə gərginlik İrəvanı Avropa və Asiya ölkələri ilə bir sıra strateji tərəfdaşlıqlar qurmağa sövq edib.

2024-cü ildə Ermənistan Rusiyanın rəhbərlik etdiyi Kollektiv Təhlükəsizlik Müqaviləsi Təşkilatında (KTMT) üzvlüyünü dayandırdı və geri qayıtmaq niyyətində olmadığını bildirdi. Ölkə həmçinin Avropa İttifaqına qoşulmaq üçün müraciət etdi, Vaşinqtonla Strateji Tərəfdaşlıq Xartiyası imzaladı, ABŞ-ın dəstəklədiyi ölkənin cənubundan keçən Tramp Marşrutu layihəsini qəbul etdi və silah təchizatı üçün Hindistan və Fransaya müraciət etdi.

Lakin bu dönüş hələ tam deyil. "Qazprom" Ermənistanın qaz paylama şəbəkəsinə nəzarət edir, Rusiya qoşunları Gümrüdə qalır və Moskva İrəvana Avrasiya İqtisadi Birliyi ilə Avropa Birliyi arasında seçim etmək üçün təzyiq göstərir.

Bu mərhələdə Ermənistan Rusiyadan asılılığını azaltmaqdansa, tərəfdaşlarının dairəsini genişləndirir”.

Azərbaycan daha böyük müstəqillik nümayiş etdirir

“Qonşu Azərbaycanın nümunəsi bu kontekstdə daha aydın görünür.

İran dronları martın 5-də Naxçıvan hava limanına hücum edəndə prezident İlham Əliyev hücumu "terror aktı" adlandırdı, ordunu tam hazır vəziyyətə gətirdi və İranla sərhədi bağladı.

2024-cü ilin dekabr ayında Rusiya hava hücumundan müdafiə sistemləri Azərbaycan Hava Yollarına məxsus təyyarəni vurduqdan sonra, rəsmi Bakı məsuliyyəti öz üzərinə götürməkdə o qədər israrlı idi ki, Rusiya prezidenti Vladimir Putin sonda günahını etiraf etdi və təzminat ödəməyə razı oldu.

Azərbaycanın həm Vaşinqton, həm də Pekin ilə strateji tərəfdaşlığı var. Oktyabr ayında Əliyev ABŞ və Çini Rusiya istisna olmaqla, dünyanın yeganə supergücləri adlandırdı.

Son zamanlar Bakı ən yaxın müttəfiqi olan Türkiyədən bir qədər uzaqlaşıb. Partiya qurultayında Azərbaycan prezidenti ölkənin "heç kimin köməyinə və ya himayəsinə ehtiyacı olmadığını" bəyan edib”

Müəllif: Tural