Xalqın mentaliteti dəyişməlidir: Ermənistanda demoqrafik böhranın səbəbi açıqlandı

Ermənistanda doğum nisbətini stimullaşdırmaq üçün ilk növbədə mentalitet dəyişdirilməlidir.

Publika.az xəbər verir ki, bu barədə Ermənistan Dövlət İqtisadiyyat Universitetinin İdarəetmə fakültəsinin dekanı Manuk Movsisyan “Sputnik Armenia”ya bu məsələ ilə bağlı dövlət siyasətini şərh edərkən bildirib.

Əmək və Sosial Məsələlər Naziri Arsen Torosyan bu yaxınlarda Ermənistanda 2025-ci ildə 32.042 uşağın doğulduğunu açıqladı, halbuki bu rəqəm 2024-cü ildə 33.593, 2023-cü ildə isə 36.590 olub. Torosyanın sözlərinə görə, mövcud vəziyyətdən çıxmaq üçün ictimai düşüncə tərzini dəyişdirmək və dövlət dəstək proqramları vasitəsilə doğum nisbətinin artımını stimullaşdırmaq lazımdır.

Movsisyan bildirib ki, sosial proqramlar vasitəsilə doğum nisbətlərinin stimullaşdırılması adətən qısamüddətli nəticələr verir. Məhz buna görə də həm inkişaf etmiş, həm də inkişaf etməkdə olan ölkələr hazırda düşüncə tərzinin dəyişdirilməsinə diqqət yetirirlər.

Movsisyan problemin çoxşaxəli olduğunu deyir. O hesab edir ki, Ermənistanda doğum nisbəti əsasən 1990-cı illərin sonu və 2000-ci illərin əvvəllərində doğulan nəslin reproduktiv yaşa çatması ilə əlaqədar olaraq azalıb. Və həmin illərdə doğulan uşaqların sayı az idi.

"25-28 il əvvəl baş verən bu hal bu cür mənfi nəticələrə gətirib çıxardı", - deyə ekspert bu baxımdan da statistikanın nikbinlik yaratmadığını bildirb.

Bu gün Ermənistan ailələrində adətən bir və ya iki uşaq olur və orta reproduktiv nisbət 1,68 ilə 1,70 arasında dəyişir. Tələb olunan əvəzetmə nisbəti 2,15 ilə 2,20 arasındadır.

İctimai rəyə gəldikdə, Movsisyan qeyd edir ki, bu gün qadınlar karyera yüksəlişinə və sosial statusa üstünlük verirlər və buna görə də bir və ya iki uşaq sahibi olurlar.

"Üçüncü, dördüncü, hətta beşinci və ya altıncı haqqında düşünməyə vaxt qalmayıb. Düşüncəmiz dəyişib. Düşünürəm ki, bu məsələ məktəblərdə və universitetlərdə geniş müzakirə olunmalı və nəticə etibarilə bu gün ən böyük sərvətin insanlar olduğu fikrini təbliğ etməliyik. İnsan kapitalı gələcək üçün əvəzolunmazdır və bu gələcəyin təməli bu gün qoyulmalıdır", - deyə o vurğulayıb.

Movsisyan xatırlayır ki, Sovet İttifaqında ermənilərin çoxuşaqlı ailələri vardı və sosial problemlər yeddi uşaq sahibi olmağa maneə deyildi.

"Valideynlərim 8-10 uşaqlı ailələrdə böyüyüblər. Çox çətin idi, darısqal evlərdə yaşayırdılar, amma bu, onların güclü ailələr qurmasına mane olmurdu. İndi biz maşın və mənzil almağa üstünlük veririk. Düşünürəm ki, bu düşüncə tərzi millətimizin şüuruna hopub və bizi tərk etməkdən imtina edir", - deyə mütəxəssis bildirir.

Movsisyan özü iki uşaq atasıdır. Amma o, etiraf edir ki, əgər o vaxtlar eyni cür düşünsəydi, üç-dörd uşağı olardı.

“Yenə də, bir çoxumuz üçün həyatımızda demək olar ki, heç nə maddi cəhətdən dəyişmir. Düşünmürəm ki, ölkəmizdəki sosial vəziyyət insanların uşaq sahibi olmaqdan imtina etməsinə və millətin problemlərlə üzləşməsinə səbəb olacaq qədər pisdir”, - deyə ekspert hesab edir .

Yeri gəlmişkən, həyəcanverici göstəricilərə baxmayaraq, onun müşahidələrinə görə, Ermənistandakı demoqrafik vəziyyət digər inkişaf etməkdə olan və inkişaf etmiş ölkələrlə müqayisədə daha əlverişli görünür. Lakin, hazırda mənfi tendensiyaların da müşahidə olunduğu Asiya ölkələrindən geri qalır.

Hətta ənənəvi olaraq çoxuşaqlı insanların yaşadığı və çoxalma nisbətinin 4,5-4,8 olduğu müsəlman dünyasında belə, bu gün azalma müşahidə olunur.

2022-ci ildə Baş nazir Nikol Paşinyan Əmək və Sosial Məsələlər Nazirliyinə “Demoqrafik Strategiya”ya 2050-ci ilə qədər əhalinin 5 milyona çatdırılmasına yönəlmiş tədbirləri daxil etməyi tapşırmışdı. 2023-cü ildə isə Paşinyan Ermənistanda son beş ildə ən yüksək doğum nisbətinin qeydə alındığını açıqladı.

Müəllif: Tural