“Pomidor inqilabı”nın iflası - Payızda Ermənistanda nələr olacaq?

Ermənistanda fermerlər və balıqçılar hökumətdən məhsullarının marketinqindəki problemlərini həll etməyi tələb edərək kütləvi etiraz aksiyalarına başlayıblar.

Ölkə hökumətinin Rusiya bazarları əvəzinə Avropa bazarlarını erməni istehsalçılarına açmaq vədinə baxmayaraq, məhsullar tarlalarda çürüməkdə davam edir və on minlərlə ton satılmamış balıq soyuducularda yığılıb. Avropa rəsmiləri ermənilərə mallarına tarifləri qaldıracaqlarına söz veriblər, amma məlum olub ki, onlar AB standartlarına cavab vermir. Və orada heç kim onları istəmir.

Publika.az xəbər verir ki, Lenta.ru Ermənistanda baş verən proseslərlə bağlı təhlili məqalə dərc edib. Həmin məqaləni qısa ixtisarla təqdim edirik:

Bazar ertəsi, 20 iyul tarixində Ararat bölgəsinin sakinləri İrəvanı Yerasx sərhəd keçid məntəqəsi ilə birləşdirən beynəlxalq magistral yolu bağladılar. Magistral yol İran sərhədinə aparır. Etirazçılar hakimiyyətdən yüzlərlə ton pomidor və xiyar məhsullarının satışını həll etməsini tələb etdilər. Bu məhsullar tarlalarda çürüyür. Fermerlərin sözlərinə görə, emal müəssisələri məhsulların ixracında çətinliklər olduğunu əsas gətirərək onları almaqdan imtina ediblər. Ermənistanın iqtisadiyyat naziri Gevorq Papoyan əvvəllər tərəvəz tədarükü məsələsini həll edəcəyinə söz vermişdi, lakin vədləri yerinə yetirilməyib.

Xatırladaq ki, seçkilərdən əvvəl Baş nazir Nikol Paşinyan fermerlərə hökumətin bütün məhsullarını alacağına söz vermişdi. Hətta AB Rusiyadan "zərər çəkən" erməni istehsalçılarını dəstəkləmək üçün 52 milyon avro ayırdı. Bu pulun harada olduğu böyük sual olaraq qalır. Lakin fermerlərin etirazlarına əsasən, bu, onlara çatmayıb. Çərşənbə axşamı, 21 iyul tarixində balıq təsərrüfatı sahibləri İrəvanda hökumət binasının qarşısında toplaşdılar. Onların problemi nədir? Görünür, Avropa Komissiyasının prezidenti Ursula fon der Lyeyenin vədinə əsasən, Avropa bazarı onlara açılmışdı. 16 iyulda Ermənistan hökuməti Aİ-yə balıq və balıq məhsullarının ixracı üçün qaydaları təsdiqlədi. İqtisadiyyat naziri Gevorq Papoyan bildirib ki, Ermənistan şirkətləri ilk dəfə olaraq Aİ-yə balıq və balıq məhsulları tədarük edə biliblər. Lakin bu fürsətdən istifadə etmək praktikada çətin olub. Balıq Fermerləri Birliyinin rəhbəri Qor Qriqoryanın dediyi kimi, Avropa bazarı erməni balıq fermerləri üçün əlçatmaz olaraq qalır. Hazırda onların çoxlu miqdarda satılmamış məhsulu - 15.000 ton diri balıq, eləcə də Rusiya sərhədindən qaytarılan məhsullar soyuducularda qalıb. Aİ Ermənistan balıq fermerlərinə yem, suyun keyfiyyəti, balıq saxlama şəraiti və digər məsələlərlə bağlı icrası çətin olan tələblər qoyub. Hazırda Ermənistan balığının Avropada yalnız bir alıcısı var.

Seçkilərdən sonra Rusiya bazarı bağlı qaldığı üçün Ermənistan ora arxa qapıdan girməyə çalışmaqdan daha yaxşı bir şey düşünə bilmirdi. Bu cəhdlər “Rosselxoznadzor”un diqqətindən yayınmadı. Onlar bu il İrandan Rusiyaya gül göndərilməsində qəfil, əhəmiyyətli bir artım müşahidə etdilər. Üstəlik, bu güllər görünüş və qablaşdırma baxımından əvvəllər Ermənistandan idxal edilən güllərlə eyni idi. Bu, olduqca yöndəmsiz görünürdü. Bəs Avropa Komissiyasının prezidenti Ursula fon der Lyeyenin Ermənistandan Latviyaya göndərdiyi 10.000 qızılgül necə olacaq? Hamı bunun sadəcə bir sınaq olduğunu və sonra erməni güllərinin Avropanı çay kimi basacağını düşünürdü. Amma məlum oldu ki, bu qədər. Məhdudiyyətlər tətbiq olunmazdan əvvəl Ermənistanın gül ixracının 86%-i Rusiyaya gedirdi. Həmçinin balıq ixracının 98,3%-i, spirtli içkilərin 84%-i, meyvələrin 93%-i, tərəvəzlərin 98%-i və şərabın 68%-i Rusiyanın payına düşürdü.

“Politico" açıq şəkildə yazır ki, Aİ-nin Ermənistan pomidorlarının bazarına çıxışını təmin etmək vədi yalnız Paşinyanın seçki qələbəsini təmin etmək üçün verilmişdi. Seçkilərdən sonra Aİ onları təmin etməkdən imtina etdi. Məqsədə çatıldı. Əriklə bağlı vəziyyət daha da gülməli idi. Genişlənmə üzrə Avropa komissarı Marta Kosun erməni əriklərindən hazırladığı mürəbbə bankalarını göstərdiyi videonu xatırlayın. O, onları "Azadlıq bankaları" adlandırdı. Bir erməni sahibkar Avropa arzusunu gerçəkləşdirmək qərarına gəldi və İspaniya bazarlarına 22 ton ərik göndərdi. Lakin zərif meyvələr qızmar günəş altında uzun səyahətə tab gətirə bilmədi və bazara yararlılığını tamamilə itirdi. İspaniya erməniləri köməyə gəldi, meyvələri endirimli qiymətə alıb onlardan mürəbbə hazırladılar. Əlbəttə ki, ixracatçı pul itirdi. "Azadlıq bankaları" ona baha başa gəldi.

Yay hələ bitməyib. Məhsul yığımı tam olaraq azalmayıb. Fəlakətin miqyası hələ də dərk edilməyib. Tədricən insanlar necə aldadıldıqlarını anlamağa başlayacaqlar. Payızda Ermənistanda fermerlərin iflas dalğası gözləyir. Çoxları müflis olacaq. Etirazlar şiddətlənəcək. İndiyə qədər iştirakçılar heç bir siyasi tələb irəli sürməyiblər. Amma aydındır ki, hazırkı hökumət dövründə bu insanların problemləri həll olunmayacaq. Sanksiyalar baxımından isə Rusiya, belə demək mümkünsə, hələ başlamayıb.

Hazırladı: Tural