İrəvanda “Putin yolu”nun müzakirəsi: Ermənistan nəyə ümid edir?

Cənubi Qafqazda nəqliyyat əlaqələrinin açılması baxımından "Putin yolu" layihəsi həyata keçirilərsə, region ölkələrinə iqtisadi fayda gətirə bilər.

Publika.az xəbər verir ki, bunu Alternativ tədqiqat mərkəzinin rəhbəri Tatul Manaseryan "Rusiyanın "Putin yolu" Təşəbbüsünün Cənubi Qafqazda Nəqliyyat və Logistika Şəbəkələri üçün Tətbiqinin Potensial Nəticələri" adlı hesabatında bildirib.

Onun sözlərinə görə, bu təşəbbüsü müzakirə edərkən eyni zamanda həm siyasi-geosiyasi, həm də iqtisadi amilləri nəzərə almaq lazımdır.

Manaseryan qeyd edib ki, məsələnin siyasi və geosiyasi aspektləri yalnız Ermənistan və Rusiya arasındakı münasibətlərlə məhdudlaşmır. O bildirib ki, təşəbbüsün perspektivlərini qiymətləndirərkən Rusiya-Gürcüstan münasibətlərinin vəziyyətini, eləcə də Rusiyanın regiondakı digər ölkələrlə münasibətlərinin yeni keyfiyyətini nəzərə almaq lazımdır.

Öz növbəsində, iqtisadi komponent yeni nəqliyyat və kommunikasiya layihələrinin həyata keçirilməsi halında region ölkələri üçün yarana biləcək potensial faydalarla əlaqələndirilir.

Manaseryanın sözlərinə görə, məhz buna görə də "Putin yolu" təşəbbüsünə mövcud və ya təklif olunan digər nəqliyyat təşəbbüsləri ilə rəqabət aparmalı olan bir layihə kimi baxılmamalıdır:

"Layihəni oxudum və müəlliflərin realist yanaşmasını bəyəndim: layihələr arasında rəqabət yox, tamamlayıcılıq olmalıdır".

O, müxtəlif nəqliyyat təşəbbüslərinin bir-birini istisna etmədiyini, əksinə bir-birini tamamladığını və birlikdə Cənubi Qafqazda daha geniş və daha qarşılıqlı əlaqəli nəqliyyat və logistika şəbəkəsi təşkil etdiyini vurğulayıb.

Təklif olunan layihənin mümkünlüyünə toxunan Manaseryan, Abxaziya üzərindən dəmir yolu xidmətinin yenidən başlaması perspektivlərinə xüsusi toxunub.

Onun sözlərinə görə, son illərdə Rusiya-Gürcüstan münasibətlərinin inkişafı Tbilisidə əvvəlki yanaşmaların müəyyən dərəcədə yenidən nəzərdən keçirildiyini göstərir. Xüsusilə, ekspert qeyd edib ki, onun fikrincə, Gürcüstan siyasətinə getdikcə daha çox ölkənin Qərbə yönəlməsi çərçivəsində deyil, milli maraqları prizmasından baxılır.

Bu kontekstdə Manaseryan hesab edir ki, Gürcüstandakı vəziyyətin inkişafı üçün müxtəlif mümkün siyasi ssenarilər nəzərə alınmaqla, Abxaziya vasitəsilə dəmir yolu xidmətinin yenidən açılması bütün regionun inkişafına töhfə verən amil kimi qəbul edilə bilər:

“Nəqliyyat kommunikasiyalarına yanaşmaların dəyişməsi iqtisadi əməkdaşlıq və region ölkələri arasında yeni əlaqələrin formalaşması üçün əlavə imkanlar aça bilər.

Mənə elə gəlir ki, Gürcüstan siyasi elitasının ehtiyatlılığı onlara vəziyyəti təhlil etməyə və istənilən siyasi ssenaridə bu dəmir yolunun yenidən işə salınmasını maneə törədən deyil, töhfə verən amil kimi görməyə imkan verəcək".

Alternativ tədqiqat mərkəzinin rəhbəri həmçinin hesab edir ki, Ermənistan "Putin yolu" təşəbbüsünə cavab verməli, ekspert və iqtisadi icmaların iştirakı ilə açıq müzakirəyə başlamalıdır.

Onun sözlərinə görə, Ermənistan tərəfi bu cür təkliflərin müzakirəsindən kənarda qalmamalıdır, çünki onların potensial reallaşdırılması Ermənistanın nəqliyyat və logistika imkanlarına və regional kommunikasiya sistemindəki yerinə birbaşa təsir göstərir.

“Bu istiqamətdə işlərin görülməli olduğu ilə razıyam. İnanıram ki, erməni ekspertlərin, xüsusən də iqtisadi dairələrdə çalışanların çox işi var. Sadəcə irəli sürülən bu vacib ideyaları görməzdən gəlmək, susmaq yersiz olardı”, - deyə Manaseryan bildirib.

Ekspert bildirib ki, belə bir müzakirə "Putin yolu"nun həyata keçirilməsinin Ermənistan, qonşu ölkələr və Rusiya üçün yarada biləcəyi konkret imkanların ətraflı təhlilini tələb edir.

Eyni zamanda, Manaseryan hesab edir ki, müzakirə yalnız potensial nəqliyyat üstünlüklərinə deyil, həm də bu cür layihələrin həyata keçirilməsinin daha geniş iqtisadi nəticələrinə, o cümlədən regional əlaqələrin inkişafı üçün yeni imkanlara yönəlməlidir.

O, həmçinin qeyd edib ki, təşəbbüsə reaksiya təkcə Cənubi Qafqaz ölkələrində deyil, həm də regiondan kənarda müşahidə oluna bilər.

Xüsusilə, Manaseryanın sözlərinə görə, təklif olunan təşəbbüsə və onun potensial nəticələrinə Avropada maraq yarana bilər, çünki Cənubi Qafqazda yeni nəqliyyat əlaqələrinin inkişafı daha geniş regional və beynəlxalq nəqliyyat və logistika əlaqələrinə təsir göstərə bilər.

Beləliklə, Manaseryanın fikrincə, “Putinin yolu” Cənubi Qafqazda nəqliyyat kommunikasiyalarının inkişafı kontekstində, eləcə də müxtəlif nəqliyyat təşəbbüslərinin mümkün inteqrasiyası nəzərə alınmaqla nəzərdən keçirilməlidir.

Eyni zamanda, onun sözlərinə görə, əsas məsələlər layihənin həyata keçirilməsi üçün siyasi və iqtisadi şəraitin qiymətləndirilməsi, Abxaziya vasitəsilə dəmir yolu xidmətinin bərpası perspektivləri və region ölkələrinin və xarici oyunçuların müxtəlif nəqliyyat layihələrini tamamlamaq imkanlarını müzakirə etmək istəyi olaraq qalır.

Qeyd etmək lazımdır ki, Tatul Manaseryanın məruzəsi "Cənubi Qafqazda nəqliyyat və logistika əlaqələrinin inkişaf perspektivləri" adlı beynəlxalq ekspert konfransında təqdim olunub.

Konfrans Rusiya Federasiyasının Kommunikasiyaların İnkişafı üzrə Milli Tədqiqat İnstitutu, İrəvan Dövlət Universitetinin Rusiyaşünaslıq Mərkəzi və Şərqşünaslıq İnstitutunun Rusiya-Ermənistan Münasibətlərinin Öyrənilməsi Mərkəzinin təşəbbüsü ilə təşkil edilib.

Müəllif: Tural