Onlar yoxa çıxırlar – Avropa daha bir fəlakətlə üz-üzə

Vəhşi tozlandırıcıların sayının azalması davam edərsə, Avropa ciddi böhranla üzləşə bilər.

Publika.az xəbər verir ki, "Zenodo" jurnalında dərc olunmuş yeni analitik hesabat hazırlayan səkkiz beynəlxalq tədqiqat konsorsiumundan 135 alimin araşdırması bununla bağlı xəbərdarlıq edir.

Tədqiqatçıların fikrincə, vəhşi arıların, kəpənəklərin, ağcaqanadların və digər tozlandırıcıların yox olması təkcə qida istehsalına deyil, həm də tibb və tekstildən tutmuş turizmə və mədəni irsin qorunmasına qədər geniş iqtisadi sektorlara təhlükə yaradır.

Araşdırma müəllifləri hesab edirlər ki, tozlandırıcıların qorunmasının olmamasının əsas səbəblərindən biri Avropa Birliyi siyasətinin parçalanmış təbiətidir. Məsuliyyət kənd təsərrüfatı, ətraf mühitin mühafizəsi, kimyəvi maddələrin tənzimlənməsi, ticarət və maliyyə arasında bölünür, lakin vahid strategiya yoxdur.

Alimlər tozlandırıcıların qorunmasının bütün Avropa siyasətlərində əsas məqsədə çevrilməsinə və görülən tədbirlərin effektivliyini ölçmək üçün göstəricilərin hazırlanmasına çağırırlar.

Müəlliflərə görə, tozlandırıcı populyasiyaların azalması insan fəaliyyətinin ekosistemlərə uzunmüddətli təsirinin nəticəsidir. Onlar qeyd edirlər ki, kənd təsərrüfatı, təbii sərvətlərin idarə olunması və digər fəaliyyətlər ekosistemlərin dayanıqlığını necə qorumaq barədə müasir elmi biliklərə daha çox etibar etməlidir.

Tədqiqatçılar həmçinin qeyd edirlər ki, hətta məşhur qoruma tədbirləri belə həmişə təsirli olmur. Məsələn, bir çox fermer həşəratları cəlb etmək üçün çiçək zolaqları əkir, lakin bəzi güvə növləri bal arılarından daha təsirli tozlandırıcı ola bilər. Bundan əlavə, bir çox növün sürfələri yetkinlərin qidalanması üçün yalnız çiçəkli bitkilərə deyil, həm də standart toxum qarışıqlarında tez-tez olmayan ixtisaslaşmış ev bitkilərinə ehtiyac duyur.

Müəlliflər vurğulayırlar ki, qərar qəbul edənlər və ərazi idarəçiləri çox vaxt tozlandırıcıların ekologiyası haqqında kifayət qədər məlumata malik deyillər. Buna görə də, onlar ekosistemlərin öyrənilməsini və tozlandırıcı həşəratların rolunu müxtəlif fənlər üzrə təhsil proqramlarına daxil etməyi tövsiyə edirlər.

Həll yolu olaraq, tədqiqatçılar 15 elmi əsaslı tövsiyədən ibarət yol xəritəsi təqdim etdilər. Bu yol xəritəsi sektorlar üzrə siyasətlərin əlaqələndirilməsini, ətraf mühit qanunvericiliyinin təkmilləşdirilməsini, kənd təsərrüfatı təcrübələrinin dəyişdirilməsini, ətraf mühit təhsilinin inkişaf etdirilməsini və tozlandırıcıların yaşayış yerlərinin bərpası üçün elmi cəhətdən sübut olunmuş metodların tətbiqini tələb edir.

Alimlərin fikrincə, yalnız hərtərəfli yanaşma onların sayının azalmasını dayandıracaq və Avropanın ərzaq təhlükəsizliyi üçün riskləri azaldacaq.

Müəllif: Tural