Satdığı gülün adını bilməyən qadınlar

Kəramət Böyükçöl

Yaxınlarda Bakı Dövlət Universitetindən işdən çıxırdım, metronun köhnə girişinə tərəf gələndə yenə o qadın qarşıma çıxdı. Yoluma açılan əlləri ilə məni həmişə kədərləndirən bu dilənçini oralarda tanımayan yoxdur. Dilənmək hobbisidir, nədir, bilmirəm, amma fikir vermişəm, adamlardan pul qopartmaq üçün bütün rollara girə bilir. Gah yalvarır, gah ağlayır, qışqırır, gah da gülür. Xeyli də yaşı var.

Bu dəfə isə “Elmlər Akademiyası” metrosunun köhnə çıxışı tərəfdə yeni istifadəyə verilmiş şüşəli bir restoranın qabağında məzlum-məzlum dayanmışdı. Məzlum olmağına məzlumdur, amma adamlar pul versin deyə, hiss olunur ki, öz çarəsizliyini bir az da şişirdir. Hərdən axsayır, hərdən iki qatlanır və s. Belə-belə şeylərlə adamın zəhləsini tökür. Restoranın ürəyiyumşaq müştəriləri də dözmür, çölə çıxıb ona pul verirdilər.

Bir az irəlidə balaca bir vedrənin içində nərgiz gülü vardı, ürəyimdən keçdi ki, o gülləri aparıb həmin dilənçiyə verim. Bəlkə itmiş qadınlığı geri qayıdar. Həqiqətən güllərin yiyəsiz olduğunu düşündüm. Çünki ətrafında adam yox idi. Hətta fikirləşdim ki, bəlkə də o nərgizləri Allah yollayıb. Kimsəsiz güllər kimsəsiz qadınların halalıdır və bu fikirlə də nərgizin birinə əl atdım. Mən nə biləydim ki, vedrənin içindəkilər nərgiz gülü yox, nərgiz tələsidir. O saat iki-üç arvad üstümə yeridi. Sən demə, pusquda dayanıblarmış.

– Ay bala, neyləyirsən? Tez ol, pulunu ver.

Etiraz elədim:

– Almıram, lazım deyil.

– Yox, artıq əlini vurmusan, götürməlisən.

Satdığı gülün adını bilməyən qadınların çarəsizliyi qarşısında yenə də dizlərim yerə gəldi. Onları tanımaq üçün söz soruşmağa ehtiyac yoxdur, həmişə öz-özlərinə danışırlar:

– Xaraba qalsın, səhərdən bir gül sata bilməmişəm, heç qiymətin də soruşan yoxdur. Adlarını kişi qoyublar, arvadlarına gül də ala bilmirlər. Bunlar niyə gedib özünü asmır?

Qadınlardan biri öz-özünə deyinirdi. Qəfil necə əsəbiləşdisə, satdığı gülü ağır sözlərlə təhqir eləməyə başladı. Bildim ki, əsəbləri pozulub, ona görə də heç qulaq asmadım. Təsadüfən, tələbə yoldaşım yanımızdan keçməsəydi, gülsatan arvadlardan canımı necə qurtaracaqdım, bilmirəm.

– Həsən, necəsən?

– Necə olacam, bir adamdan borc pul istəmişəm. İstədiyim qızın ad günüdür. Hədiyyə almalıyam, gətirib çıxarmaq bilmir. Səhərdən gözləyirəm, telefonu da söndürüb.

Bu yerdə dostum Mövlud yadıma düşdü. Tez-tez deyirdi ki, insan nə qədər dayaz olmalıdır ki, 8 Martı özünə dərd eləsin. Gör bu adamların dərdi nə qədər azdır...

Dükana girəndə isə bir qızcığazı anasının yanında ağlayan gördüm. Deyəsən, oyuncaq istəyirdi. Gözündən yaş gəlmirdi, ancaq qışqırırdı, anası ağzının üstündən şillə vurub dedi:

– Atan ölsün, atan olaydı, alaydı, ağzını yum.

Uşaq əlini ağzına qoyan kimi gözündən yaş gəldi.

Hələ metronun qabağında əlləri kəlbətin ağzına oxşayan kişinin qabağıma necə yüyürdüyünü demirəm.

– Mənə bir manat ver, dönər alım...

Hiss elədim, əlləri o qədər güclüdür ki, məni ovcunda qatlayıb dönər əvəzinə yeyə bilərdi. İki manat verdim, birini geri qaytardı, götürmədi.

– O tərəfdə ucuz dönər var, ordan alıb yeyəcəm.

“Elmlər Akademiyası” metrosu və onun ətrafını çox yaxşı tanıyıram, Novruzda necə, Yeni il və Qurban bayramında hansı rəngdə olur, dəqiq bilirəm, yaddaşımda hamısının bircə-bircə şəkilləri var. Amma nə qədər kasıb olsa da, xüsusən, hər gün işə gedib-gəldiyim, xətrini çox istədiyim, yanından salamsız-kəlamsız keçmədiyim, danışanda sözünü kəsmədiyim, bir dəfə də olsun, əlini havada qoymadığım Zahid Xəlilov küçəsini pulsuz kişilərin Bakısı kimi həmişə sevmişəm...