Beyin yuxu zamanı necə işləyir? - Unikal proses

Yuxu zamanı beyin eyni anda bir neçə fərqli tapşırığı yerinə yetirir, məsələn, yaddaşı nizamlayır və bəzi mübadilə məhsullarını, o cümlədən Altsheymer xəstəliyinin inkişafı ilə əlaqəli olan beta-amiloid zülalını kənarlaşdırır.

Publika.az xəbər verir ki, bu barədə Gazeta.ru-ya Akad. B.V. Petrovski adına Rusiya Elmi Cərrahlıq Mərkəzinin (RECM) nəzdindəki Qocalma Biologiyası və Sağlam Uzunömürlülük Təbabəti İnstitutunun preventiv təbabət klinikası ilə birlikdə direktoru, Rusiya Elmlər Akademiyasının müxbir üzvü, biologiya elmləri doktoru Aleksey Moskalyov bildirib.

"Yuxuda beyin qismən “sanitar təmizliklə”, yəni bəzi mübadilə məhsullarının kənarlaşdırılması ilə məşğul olur. 2026-cı ilin “Nature Communications” jurnalında dərc olunan və 39 iştirakçının qatıldığı randomizə edilmiş çarpaz tədqiqatda, normal yuxu, yuxusuzluqla müqayisədə, toplanması və mübadiləsinin pozulması neyrodegenerasiya ilə əlaqələndirilən beta-amiloid və tau-zülallarının beyindən qan plazmasına gecə vaxtı kənarlaşdırılmasını gücləndirib. Üstəlik, bu fəaliyyət yuxunun yavaş dalğalı yuxunun əlamətləri ilə əlaqələndirilib", — deyə alim izah edib.

Bundan əlavə, yuxu zamanı beyin yaddaşı “yerbayer edir” və nizamlayır.

"Yeni təcrübə izləri əvvəlcə hippokampdan daha çox asılı olur, sonra isə yuxu zamanı tədricən beyin qabığına inteqrasiya olunur. Bu proses, hər şeydən əvvəl, yavaş dalğalı yuxu, xüsusən də dərin yuxu ilə əlaqələndirilir. Məhz yavaş dalğalı yuxu zamanı hipokampusda yavaş kortikal dalğaların, yuxu millərinin və sürətli aktivlik partlayışlarının əlaqələndirilmiş fəaliyyəti ən çox müşahidə olunur və bu əlaqə gecə yaddaşının ötürülməsi və konsolidasiyası üçün əsas hesab olunur", — deyə bioloq fikrini tamamlayıb.

Hüeyn İbadlı