Yaşla əlaqəli beyin iltihabının müalicəsi tapıldı

İnsan neyral kök hüceyrələrindən əldə edilən hüceyrədənkənar vezikullara əsaslanan eksperimental terapiyanın beyindəki yaşla bağlı iltihabı azaltmaq və yaddaşı yaxşılaşdırmaq qabiliyyətinə malik olduğu məlum olub.

Publika.az xəbər verir ki, tədqiqatın nəticələri "Journal of Extracellular Vesicles" (JEV) elmi jurnalında dərc edilib.

Yaş artdıqca beyində xroniki, zəif ifadə olunan iltihab prosesləri inkişaf edir ki, bu da yaddaşın zəifləməsi və idrak qabiliyyətlərinin azalması ilə birbaşa əlaqəlidir. Tədqiqatçılar terapevtik molekulları ehtiva edən mikroskopik hissəciklər olan hüceyrədənkənar vezikulların burun vasitəsilə tətbiq edilməsinin bu prosesləri ləngidə biləcəyini yoxlayıblar. Sınaq çərçivəsində yaşlı siçanlara burun vasitəsilə preparatın cəmi iki dozası yeridilib.

Müalicədən sonra beynin yaddaş və öyrənməyə cavabdeh olan hissəsi olan hipokampda iltihab və oksidləşdirici stress əlamətləri azalıb. Heyvanlarda, həmçinin beynin yaşla bağlı dəyişikliklərinin əsas hərəkətverici qüvvəsi hesab edilən molekulyar yolların aktivliyi aşağı düşüb. Bununla yanaşı, enerji mübadiləsi və sinir hüceyrələrinin qorunması ilə bağlı olan genlərin fəallığı artıb.

Əlavə analizlər göstərib ki, hüceyrədənkənar vezikulların tərkibindəki mikro-RNT-lər xroniki iltihabı işə salan mexanizmləri dayandırır. Bundan başqa, tədqiqatçılar beynin immun hüceyrələri olan mikroqliyanın işində genişmiqyaslı yenidənqurma qeydə alıblar; bu hüceyrələr artıq iltihab proseslərini dəstəkləməyə daha az meylli olublar.

Bu dəyişikliklər heyvanlarda yaddaşın və idrak funksiyalarının yaxşılaşması ilə müşayiət olunub. Müəlliflər hesab edirlər ki, bu terapiya beynin yaşla bağlı fəaliyyətinin azalmasına qarşı mübarizədə perspektivli bir üsul ola bilər.

Hüseyn İbadlı