Xamenei öldü, bundan sonra nə olacaq? - İran əzablara dözməyə qadirdir

İranın Ali Lideri Ayətullah Əli Xamenei ölmüş ola bilər, amma İranla müharibə hələ bitməyib.

Publika.az xəbər verir ki, bunu Devid İqnatius "Washington Post" qəzetindəki məqaləsində yazır.

“45 ildən çoxdur ki, ABŞ prezidentləri Tehrandakı radikal anti-Amerika rejimini məhv etməyi xəyal edirlər. Onların hamısı müharibə risklərinin çox böyük olduğuna inanırdılar, ta ki Donald Tramp şənbə günü səhər İsraillə birgə hücuma başlayana qədər.

Lakin qoca və zəif olan Xameneinin öldürülməsi rejim dəyişikliyi deyil. Növbəti addım üçün planlar hələ də qeyri-müəyyəndir: nə Amerika, nə də İsrail rəsmiləri bundan sonra nə baş verəcəyini hələlik izah etməyiblər.

Müharibələri başlamaq həmişə bitirməkdən daha asandır, xüsusən də siyasi məqsəd aydın şəkildə müəyyən edilmiş hərbi məqsəddən daha çox rejimin devrilməsi olduqda. Prezident Vladimir Putin Kiyevi bir həftəyə ala biləcəyini düşünürdü. İsrail bir neçə ay ərzində HƏMAS-ı əzməyə ümid edirdi. Lakin rejimin məhv edilməsinə yönəlmiş müharibələr o qədər də asanlıqla bitmir”, - məqalədə bildirilir.

Müəllif qeyd edir ki, bir prezident müharibəyə başladıqdan sonra, onu qələbə ilə başa çatdırmaq məcburiyyətində qalır. Generallar "Başla, qazan" deməyi sevirlər. ABŞ üçün bu, seçim müharibəsi ola bilər, amma asan çıxış yolu yoxdur.

“Şənbə gününə qədər Tramp sözdə "Vikinq" müharibə metoduna üstünlük verirdi: sürətlə daxil olub-çıxmaq, təslim olmağa məcbur etmək üçün sürət və sürprizdən istifadə etmək. Lakin ilk saatlarda münaqişə artıq şiddətlənmişdi: şənbə axşamına qədər yanğın Bəhreyn, Dubay, Əbu-Dabi və İsraildəki obyektləri bürümüşdü. İran həmçinin Hörmüz boğazını bağlayaraq neft tədarükünü dayandırdı.

Bəhreynin təhlükəsizlik müşaviri bildirib ki, 14 İran pilotsuz təyyarəsi ABŞ-ın Beşinci Donanmasının liman bazasına hücum edib. Video görüntülərdə “Şahid” pilotsuz təyyarəsinin vızıltılı səsi, ardınca isə hədəfə dəyən işıq parıltısı görünür. Bu cür hücumlar adətən Amerikanın iştirak etdiyi müharibələrdə düşmənə zərbə endirir. Müşavir qeyd edib ki, bəhreynlilər ABŞ qüvvələrinin pilotsuz təyyarələrə qarşı niyə aciz göründüyünə təəccüblənirlər.

Səhv etməyin: Tramp əməliyyatın məqsədlərini maksimalist elan edib. Onun şənbə səhəri erkən verdiyi açıqlama hiperbolik ritorika kimi səsləndi: "İslam İnqilabı Keşikçiləri Korpusunun üzvlərinə, hərbçilərə və polisə deyirəm: Silahlarınızı yerə qoyun və tam toxunulmazlıq əldə edin. Əks halda, öləcəksiniz. Ona görə də silahlarınızı yerə qoyun", - müəllif vurğulayıb.

Məqalədə qeyd olunur ki, ABŞ-ın əsas Avropa müttəfiqləri ilə söhbətlər onların tez bir zamanda diplomatik həll yolu axtardıqlarını ortaya qoydu. Əksəriyyət hücumu səhv hesab etdi. Böyük Britaniya Dieqo Qarsiyadakı əsas yanacaqdoldurma bazasına girişi rədd etdi, BƏƏ və Səudiyyə Ərəbistanı isə narahatlıqlarını bildirdilər.

“Yalnız İsrail hücumu fəal şəkildə dəstəklədi. Məni ən çox narahat edən odur ki, münaqişə süqutun astanasında olan İran rejiminin mövcudluğunu uzada bilər. Yaşlanan lider populyar deyildi və iranlılar artıq varislik prosesi ilə məşğul idilər. Onun təmsil etdiyi qəddar dəstəni bərpa edə biləcək yeganə şey onun şəhidliyi idi.

ABŞ komandanları zərbələrin hərbi hədəflərə və rejimin təhlükəsizlik aparatının məhv edilməsinə yönəldiyini vurğuladılar. Qərb rəsmisi bildirib ki, İranın kəşfiyyat qərargahına edilən hücumlar nəticəsində ən azı dörd yüksək rütbəli komandir həlak olub. "Hər şey dağılır - biz bunu görürük və hiss edirik", - deyə o bildirib.

Lakin Rusiya kimi, İran da əzablara dözməyə qadirdir və şəhidlik güclü motivasiya mənbəyidir. Təcrübə göstərir ki, müharibədən sonrakı strategiya xalqın dəyişiklik istəyini dəstəkləmək üçün ağıllı və cəsarətli olmalıdır.

Müharibənin qısamüddətli olacağına ümid etmək olardı. Lakin ABŞ artıq rejim dəyişikliyi kampaniyasına ciddi şəkildə başlayıb və bu, çoxsaylı təhlükəli anlarla müşayiət olunan uzunmüddətli münaqişə olacaq. Bu şəraitdə Trampın Amerika xalqı qarşısında xüsusi məsuliyyəti var: hərəkətlərini izah etmək və məsələni sona qədər həll edə biləcəyinə əmin olmaq. Bu, birdəfəlik həll edilə bilən bir razılaşma deyil”, - müəllif yekunlaşdırıb.

Tural