İnsan həyatı TƏHLÜKƏ ALTINDA - Arktika dənizlərində elə hissəciklər tapıldı ki...

Qubkin Universiteti və Uzaq Şərq Federal Universitetinin alimləri ilk dəfə olaraq avtomobil təkərlərindən və yollardan çıxan hissəciklərin Şimal Buzlu Okeanın (Arktika) ekosisteminə necə təsir etdiyini öyrəniblər.

Publika.az xəbər verir ki, bu barədə Qazeta.ru-ya Qubkin adına Rusiya Dövlət Neft və Qaz Universitetinin (Milli Tədqiqat Universiteti) mətbuat xidmətindən məlumat verilib.

Nəticələr göstərib ki, təkər aşınmasının mikrohissəcikləri ən ucqar Arktika dənizlərinə nüfuz edir, dəniz heyvanlarının genomuna təsir edir və qida zənciri ilə insan orqanizminə daxil ola bilir.

Üç il ərzində tədqiqatçılar Barents, Peçora, Kara, Laptev, Şərqi Sibir və Çukçi dənizlərində mikroplastik nümunələri təhlil ediblər. Sibir çaylarının axınları və dəniz axınları ilə okeana daxil olan hissəciklərin tərkibində təkcə polimerlər və qatranlar deyil, həm də asfalt, yanacaq, yağ və boya örtüklərinin izləri var. Orta hissəcik ölçüsü təxminən 1,2 ilə 1,1 mm-dir.

Qubkin Universitetinin Sənaye Ekologiyası Departamentinin rəhbəri Yelena Mazlova vurğulayıb:

“Arktikanın marjinal dənizləri bütün planetin iqlim prosesləri üçün kritik əhəmiyyətə malikdir və onların ekosistemi Yer kürəsində ən həssaslardan biridir”.

Alimlər qeyd ediblər ki, təkər hissəcikləri zooplankton üçün qidaya çevrilir, daha sonra balıqlar, quşlar və dəniz məməliləri tərəfindən yeyilir, onların çoxu insan qidasının bir hissəsidir. Çirkləndirici komponentlər DNT biosintezini pozur, heyvanlarda mutasiyalara, böyümənin ləngiməsinə və şişlərin inkişafına səbəb olur.

"Okeana düşən təkər və yol hissəciklərinin fiziki və kimyəvi xüsusiyyətlərinin öyrənilməsi onların təkrar emalı yollarını tapmaq üçün imkanlar açır. Bu, tədqiqatın növbəti mərhələsi olacaq", - Mazlova əlavə edib.

Hüseyn İbadlı