Ürəyi uzunmüddətli qorumağın yeni üsulu tapıldı

Alimlər müəyyən ediblər ki, rüşeym inkişafı mərhələsində süni mitoxondrial stress siçanlara kimyaterapiyanın toksik təsirindən ürəyin uzunmüddətli mühafizəsini təmin edir. Bu prosesdə sitrat adlı molekul mühüm rol oynayır.

Publika.az xəbər verir ki, tədqiqat “Science Advances” jurnalında dərc olunub.

Mitoxondrilər hüceyrələrin “enerji stansiyalarıdır” və onların fəaliyyəti adətən hüceyrələrə zərər verən aktiv oksigen formalarının (AOF) yaranması ilə müşayiət olunur. Uzun müddət hesab olunurdu ki, bu zədələnmə ilə antioksidantlar vasitəsilə mübarizə aparmaq lazımdır, lakin klinik sınaqlarda belə preparatlar əsasən uğursuz nəticələnib. Alimlər gözlənilməz bir fərziyyəni yoxlamaq qərarına gəliblər: mülayim mitoxondrial stress, əksinə, hüceyrələri bərkitməyə qadirdir.

Metyu Donnellinin rəhbərlik etdiyi Salk İnstitutunun tədqiqatçıları siçanlarda embrion inkişafı mərhələsində idarəolunan mitoxondrial stress yaradıblar. Məlum olub ki, bu zaman hüceyrələrdə kimyəvi siqnal rolunu oynayan sitratın səviyyəsi yüksəlib və o, epigenetik dəyişiklikləri — genlərin fəallığının “yenidən tənzimlənməsini” işə salıb ki, bu da hüceyrələri daha dözümlü edib.

Belə siçanlar sonradan ürəyə zədələyici təsiri ilə tanınan geniş yayılmış kimyaterapiya preparatı doksorubisinlə müalicə olunduqda, onların ürək əzələsi toksik təsirdən xeyli dərəcədə yaxşı qorunub.

“Antioksidant terapiya aktiv oksigen formalarının zərərli təsirini yumşaltmaq üçün işlənib hazırlanmışdı, lakin klinik sınaqlarda o, əsasən özünü doğrultmadı”, - deyə müəlliflərdən biri Cerald Şeydel qeyd edib.

Onun sözlərinə görə, yeni iş tamamilə başqa bir yolu nümayiş etdirir: stressi boğmamaq, əksinə, onu hüceyrələr üçün “məşq” kimi istifadə etmək.

Hüseyn İbadlı