Yeraltı detektor mənşəyi bilinməyən sirli bir siqnal aşkar etdi

Dünyanın ən böyük qaranlıq maddə detektoru məlum maneə mənbələri ilə izah edilə bilməyən və məhz qaranlıq maddə zərrəciklərindən siqnalın gözlənildiyi yerdə meydana gələn tək, qeyri-adi bir hadisə qeydə alıb.

Publika.az xəbər verir ki, nəticələr Yaponiyada keçirilən yüksək enerjilər astrofizikası üzrə konfransda təqdim olunub, preprint isə “arXiv” portalında yerləşdirilib.

Qaranlıq maddə kainatdakı bütün maddənin təxminən 85%-ni təşkil edir, lakin indiyədək heç vaxt birbaşa qeydə alınmayıb: o, işıq saçmır və özünü yalnız qravitasiya vasitəsilə göstərir. Onun zərrəciklərinin adi maddə ilə ən nadir toqquşmalarını tutmaq üçün “LUX-ZEPLIN” (LZ) eksperimenti maneələrdən qorunmaq məqsədilə yerin dərinliyində gizlədilmiş və tərkibində 10 ton ultra-təmiz maye ksenon olan detektordan istifadə edir.

Bristol Universitetindən Sem Eriksenin rəhbərlik etdiyi komanda 220 günlük müşahidə məlumatlarını (2023-cü ilin martından 2024-cü ilin aprelinədək) təhlil edərək ümumi fondan fərqlənən bir hadisə aşkar edib. Bunun statistik əhəmiyyəti 2,6 siqma təşkil edib, bu isə təsadüfi uyğunluq ehtimalının təxminən 0,5% olması deməkdir.

Hadisə kütləsi ən azı 200 hiqaelektronvolt olan, yəni protondan 200 dəfədən çox ağır vimp-zərrəciyə uyğun gələ bilərdi. Lakin kəşf haqqında danışmaq hələ tezdir: ibtidai zərrəciklər fizikasında rəsmi bəyanat üçün 5 siqma əhəmiyyətlilik tələb olunur, tək bir siqnal isə nadir, lakin izah oluna bilən maneə də çıxa bilər.

Alimlər vurğulayırlar ki, hələlik söhbət sübutdan deyil, yalnız maraq doğuran bir ipucundan gedir. Növbəti müşahidələr bunu yoxlamağa kömək edəcək: əgər siqnal realdırsa, məlumatlar toplandıqca o güclənəcək, təsadüfdürsə, yoxa çıxacaq. Hələlik isə qaranlıq maddə ovlamaq üçün onilliklərdir davam edən axtarışlar sürür və onun nəticəsindən Kainatın əslində nədən ibarət olduğunu anlamaq asılıdır.

Hüseyn İbadlı