"Ulduzlararası qonaq" saniyədə iki ton su buxarı püskürür

Yupiterə doğru uçan Avropanın JUICE zondu təsadüfən Günəş sistemində təsdiqlənmiş üçüncü ulduzlararası obyektin yaxınlığında qeyri-adi dərəcədə yüksək aktivlik aşkar edib.

Publika.az xəbər verir ki, 3I/ATLAS kometi kosmosa saniyədə təxminən iki ton su buxarı püskürür ki, bu da gündəlik təxminən 70 olimpiya hovuzuna bərabərdir.

Avropa Kosmik Agentliyinin "Jupiter Icy Moons Explorer" (JUICE) zondu 2025-ci ilin noyabrında MAJIS spektrometri və JANUS kamerası vasitəsilə 3I/ATLAS kometini müşahidə edib. Bu tədqiqat əvvəlcədən planlaşdırılmamışdı; obyekt yalnız 2025-ci il iyulun 1-də kəşf edildiyi üçün komanda zondun əlverişli mövqeyindən yararlanmaq qərarına gəlib. MAJIS cihazı kometin nüvəsindən perihelidən (Günəşə ən yaxın nöqtə) keçdikdən sonra aktiv şəkildə ayrılan su buxarı və karbon qazının güclü infraqırmızı siqnallarını qeydə alıb. İtaliya Milli Astrofizika İnstitutunun (INAF) əməkdaşı Cüzeppe Piçioni qeyd edib ki, səth altında gizlənən uçucu buzların bu cür aktiv püskürməsi kometin nüvəsindən maddə axınının saniyədə iki tona çatdığını göstərir.

3I/ATLAS kometi 1I/ʻOumuamua və 2I/Borisov-dan sonra Günəş sisteminə daxil olan üçüncü təsdiqlənmiş ulduzlararası obyektdir. Günəş sisteminin "doğma" kometlərindən fərqli olaraq, o, milyardlarla il əvvəl başqa bir ulduzun ətrafında formalaşıb. Onun yüksək aktivliyi alimlərə yad ulduz sistemlərində planetlərin yarandığı maddənin tərkibini öyrənməyə imkan verir. JANUS kamerası həmçinin parlaq koma (qabıq), quyruq və şırnaqlar, şüalar və tellərdən ibarət mürəkkəb morfoloji strukturları görüntüləyib.

JUICE zondunun bu müşahidələri başqa bir planet sisteminin "tikinti materialını" öyrənmək üçün nadir fürsətdir. Su və digər uçucu maddələrin yüksək sürətlə xaric olması kometin nüvəsində milyardlarla illik səyahət zamanı dəyişməmiş böyük miqdarda ilkin buzun qaldığını sübut edir. Qısaca desək, 2025-ci ilin noyabrında kəşf edilən bu fenomen ulduzlararası cisimlər arasında ən aktivlərindən biri hesab olunur və uzaq ulduz sistemlərinin keçmişinə işıq tutur.

Hüseyn İbadlı