Qlobal istiləşmə dünya qəhvə bazarını təhdid edir

İqlim dəyişikliyi dünyada qəhvə tədarükünü təhlükə altına qoyur və istehlak qiymətlərinin artmasına səbəb olur; çətin vəziyyətdə olan fermerlər isə öz hökumətlərini təcili addımlar atmağa çağırırlar.

Publika.az "Euronews"a istinadla xəbər verir ki, müstəqil alimlər və kommunikasiya mütəxəssislərindən ibarət "Climate Central" qrupu 2021–2025-ci illərin temperaturlarını təhlil edərək onları karbon qazı emissiyalarının olmadığı hipotetik vəziyyətlə müqayisə edib. Alimlər müəyyən ediblər ki, insan fəaliyyəti nəticəsində yaranan iqlim dəyişikliyi dünyanın əsas istehsal bölgələrində temperaturun "qəhvə üçün zərər həddi"ndən (30°C) yuxarı qalxmasına daha tez-tez səbəb olur.

Beş ən böyük istehsalçı ölkə — Braziliya, Kolumbiya, Efiopiya, İndoneziya və Vyetnam iqlim dəyişikliyi səbəbindən ildə orta hesabla əlavə 57 gün həddindən artıq istilərlə üzləşir. Dünya qəhvə tədarükünün 75%-i məhz bu ölkələrin payına düşür.

Temperatur 30°C-ni keçdikdə qəhvə ağacları istilik stressinə məruz qalır ki, bu da məhsuldarlığın azalmasına, dənələrin keyfiyyətinin pisləşməsinə və bitkilərin xəstəliklərə qarşı həssaslığının artmasına səbəb ola bilər.

Nəticədə qəhvə tədarükünün həcmi və keyfiyyəti azalır, qiymətlər isə bütün dünyada yüksəlir. Avropa İttifaqına idxal olunan qəhvənin böyük hissəsi Braziliya (34%) və Vyetnamdan (24%) gəlir; bu iki ölkə qalıq yanacaqların yandırılması nəticəsində yaranan istiləşmədən xüsusilə ağır zərər görür.

Məhsuldarlığın azalması və qiymət artımı ən çox dünya istehsalının təxminən 80%-ni təmin edən kiçik fermerlərə zərbə vurur. Buna baxmayaraq, 2021-ci ildə bu kiçik təsərrüfatlar iqlim dəyişikliyinin fəsadlarına uyğunlaşmaq üçün tələb olunan maliyyələşmənin cəmi 0,36%-ni əldə ediblər.

"Climate Central"ın məlumatına görə, bir hektarlıq fermanın adaptasiyası üçün orta xərc gündəlik 2,19 dollar (təxminən 1,85 avro) təşkil edir ki, bu da bir çox ölkələrdə bir fincan qəhvənin qiymətindən daha azdır.

Hüseyn İbadlı