ABŞ-ın İrana hücumunun məqsədi: Əslində hədəf bu ölkədir

ABŞ-ın Yaxın Şərqdəki hərəkətləri indi təkcə regional deyil, həm də birbaşa Çini hədəf alan qlobal güc mübarizəsinin bir hissəsi kimi qəbul edilir.

Publika.az xəbər verir ki, bunu amerikalı jurnalist Ceffri Keyn “The Spectator” nəşrinə yazdığı məqalədə bildirib.

Onun sözlərinə görə, İrandakı hadisələr Vaşinqton və Pekin arasındakı böyük strateji rəqabətdə yeni cəbhə təşkil edir.

Məqalədə Çin prezidenti Si Cinpinin son on ildə ABŞ-ın qlobal dominantlığını tarazlaşdırmaq üçün funksional geosiyasi şəbəkə qurmağa çalışdığı iddia edilib. Bildirilib ki, bu şəbəkənin məntiqi birbaşa hərbi ittifaqlar vasitəsilə deyil, ABŞ-ın diqqətini yayındırmaq və qlobal sistemdə Qərb əleyhinə balans yaratmaq üçün müxtəlif bölgələrdəki aktorları bir araya gətirməklə həyata keçirilir.

Keynə görə, İran bu sistemdə əhəmiyyətli rol oynayaraq Çinə ucuz neft təmin edir və Vaşinqtonu Yaxın Şərqdə məşğul saxlayırdı. Pekində üstünlük təşkil edən fikir isə Qərbin tarixi tənəzzül dövründə olması və dünya nizamının getdikcə Çinin xeyrinə dəyişməsi olub. Si Cinpin xarici siyasətini də əsasən bu fərziyyəyə əsaslandırıb.

Lakin müəllifin fikrincə, son hadisələr bu strateji arxitekturanın fundamental elementlərini ciddi şəkildə zəiflədib. Çin dünyanın ən böyük neft idxalçılarından biridir və İrandan gələn neft həm ucuz, həm də siyasi cəhətdən Pekin üçün əlverişli olub. Bildirilir ki, Çin Qərb sanksiyalarını aşan kölgə tanker şəbəkələri vasitəsilə gündə təxminən 1,4 milyon barel İran nefti alır. Buna görə də, İrandakı siyasi qeyri-sabitlik və ABŞ-ın İranla ticarət edən ölkələrə qarşı yeni sanksiyalar təhdidi Çinin enerji təhlükəsizliyi üçün ciddi risk yaradır.

Məqalədə, həmçinin Çinin düşdüyü diplomatik vəziyyətə diqqət çəkilib. Bildirilib ki, əgər Pekin İranı açıq şəkildə müdafiə edərsə, bu, Səudiyyə Ərəbistanı və Birləşmiş Ərəb Əmirlikləri kimi Körfəz ölkələri ilə iqtisadi münasibətləri təhlükəyə ata bilər.

Roza