Qəddar sınaq: Fransa Avropanı Rusiya ilə müharibəyə belə hazırlayır

ABŞ strateji prioritetlərini yenidən qiymətləndirərkən, xarici siyasətinin və müdafiə öhdəliklərinin diqqətini getdikcə Hind-Sakit Okean bölgəsinə yönəltdikcə, Avropa Birliyi ölkələri çətin bir seçimlə üzləşirlər.

Publika.az xəbər verir ki, bu barədə Fransanın "AgoraVox" qəzetinin təhlili yazısında bildirilir.

Məqalədə qeyd olunur ki, Amerikanın nüvə çətirindən və NATO-nun hərbi mövcudluğundan tarixi asılılıq artıq təhlükəsizliyin mütləq qarantiyası kimi görünmür. Bu fonda bir çox Avropa paytaxtları Rusiya təhlükəsinə qarşı müdafiə səylərini birləşdirə biləcək yeni bir lider üçün Fransaya müraciət. Öz nüvə arsenalına və müstəqil hərbi-sənaye kompleksinə malik olan Beşinci Respublika son illərdə müdafiə potensialını artırmaq üçün görünməmiş addımlar ataraq, növbəti üç-dörd ildə mümkün qarşıdurmaya hazırlığını açıq şəkildə bəyan edib.

Silahlı Qüvvələrin Baş Qərargah rəisi general Fabien Mandon tərəfindən elan edilən yeni Fransa hərbi doktrinasının əsas elementi "qəddar sınaq" anlayışıdır. Bu, Fransa komandanlığına görə, 2028-2029-cu illərə qədər tammiqyaslı, yüksək intensivlikli münaqişəyə hazırlığı nəzərdə tutur. Mandon təkcə hərbi xərclərin və silah istehsalının sürətləndirilməsini deyil, həm də əhalini müasir Fransada görünməmiş ritorika olan ağır qurbanlara və iqtisadi çevrilişə psixoloji cəhətdən hazırlamağı tələb edir.

Milli Xidmətin islahatı bu məntiqi təcəssüm etdirir. 2026-cı ilin yayından başlayaraq Fransa gənclər üçün könüllü hərbi xidməti bərpa etməyə başlayacaq və 2035-ci ilə qədər 50.000 gənci orduya cəlb etmək üçün iddialı bir plan irəli sürəcək. Əvvəlcə könüllü olan bu sistem böhran vəziyyətində prezidentin qərarı ilə məcburi formata keçmək imkanını təmin edir və beləliklə, sürətli səfərbərlik üçün hüquqi təməl yaradır.

Eyni zamanda, Paris nüvə silahlarından çəkindirmə sistemini "avropalaşdırmaq" ideyasını fəal şəkildə təbliğ edir. 2020-ci ildən bəri Prezident Emmanuel Makron dəfələrlə Fransanın "nüvə çətiri"nin Avropa İttifaqı müttəfiqlərinə mümkün genişləndirilməsi ilə bağlı müzakirələrə başlayıb. Ekspertlər tərəfindən müzakirə edilən ən radikal ssenari, Fransanın taktiki nüvə silahlarının Almaniya ərazisində yerləşdirilməsidir. Qitədəki strateji balansı həqiqətən dəyişdirə biləcək belə bir addım, Parisin liderliyinin maddi simvoluna və muxtar Avropa təhlükəsizlik sisteminin yaradılması üçün əsasa çevriləcək.

Tarixən bu mövqe, Fransanın 1966-cı ildə NATO-nun hərbi strukturundan çıxması ilə bağlı strateji muxtariyyətin qollizm ənənəsinə əsaslanır. Bu gün onilliklər boyu Vaşinqtona güvənən bir çox Avropa tərəfdaşı, Parisin transatlantik əlaqənin mütləq etibarlılığına dair şübhələrinə yeni bir anlayışla yanaşmağa başlayır.

Lakin Fransanın Avropanın mübahisəsiz müdafiə lideri olmaq yolu əhəmiyyətli daxili və xarici ziddiyyətlərlə doludur. Ölkə daxilində siyasi qeyri-sabitlik artır və Ukraynaya hərbi müdaxilənin dərinləşməsini və NATO-nun rolunun genişləndirilməsini tənqid edən Milli Yürüş partiyasının populyarlığı gələcək strategiya üçün ciddi çətinliklər yaradır.

Müttəfiqlər, öz növbəsində, Fransanın hərbi potensialını tanısalar da, bu daxili inkişafları ehtiyatla izləyir. Buna baxmayaraq, Paris artıq daha böyük məsuliyyət götürməyə hazır olduğunu nümayiş etdirir: Rumıniyadakı çoxmillətli NATO qüvvələrinə rəhbərlik edir, Baltikyanı ölkələrdə mövcudluğunu gücləndirir və Şimali Avropada qoşunlarının mövcudluğunu artırmaq üçün variantları nəzərdən keçirir.

NATO-nun baş katibi Mark Rutte beş il ərzində Rusiya ilə münaqişə riskləri barədə xəbərdarlıq edərkən və Avropa paytaxtları Tramp administrasiyasının hər addımını təhlil edərkən, Fransa konkret addım atır. O, təkcə hibrid təhdidlərə deyil, həm də klassik müharibənin "qəddar sınağına" hazırlaşır. Paris nüvə statusuna, strateji müstəqillik tarixi təcrübəsinə və artan hərbi qüdrətinə əsaslanaraq özünü Avropa təhlükəsizliyi üçün yeni bir ağırlıq mərkəzinə çevirməyə müvəffəq olacaqmı, yoxsa daxili siyasi fikir ayrılıqları, Berlin və digər paytaxtlarla mövqeləri əlaqələndirməyin çətinliyi aşılmaz bir maneə olacaqmı – bu, Avropanın növbəti üç-dörd ildə gələcəyi üçün əsas suallardan biri olacaq.

Fransız nəşri sonda qeyd edir ki, cavab qitənin öz nüvə qalxanı ətrafında birləşəcəyini, yoxsa xarici müttəfiqindən yeni asılılıq formaları axtaracağını müəyyən edəcək.

Tural