Alma ağacları ilə bağlı ŞOK ARAŞDIRMA - Bu faydalı xüsusiyyətləri MƏHV EDİLİB

Beynəlxalq alimlər qrupu alma ağaclarının təkamül tarixini ortaya qoyan genişmiqyaslı araşdırma aparıb. Tədqiqatçılar həm mədəni, həm də yabanı alma növlərini əhatə edən Malus cinsinin təxminən 60 milyon illik inkişafını tədqiq ediblər.

Publika.az xəbər verir ki, araşdırma nəticəsiləri "Nature Genetics" jurnalında dərc olunub.

Elm adamları ilk dəfə olaraq 30 növün, o cümlədən “Golden Delicious” çeşidinin genomlarının dərin təhlilini aparıblar. Onların arasında həm hər bir xromosomun iki nüsxəsi olan diploid növlər, həm də üç və ya dörd nüsxəsi olan poliploid növlər olub. Tədqiqatçılar hər növdən minə yaxın geni müqayisə edərək, ətraflı genetik ağac quran və təxminən 56 milyon il əvvəl Asiyada meydana gəldiyini söyləyən Malus cinsinin mənşəyini izləyə biliblər.

Əsas nəticələrdən biri pan-genom analizinin inkişafı olub ki, bu da təkcə ümumi genləri deyil, həm də ayrı-ayrı növlərə xas olan unikal genləri müəyyən etməyə imkan verib. Bu, genomda əvvəllər analiz üçün əlçatmaz olan struktur dəyişiklikləri aşkarlamağa, həmçinin mühüm aqronomik əlamətlərə cavabdeh olan genetik bölgələri müəyyən etməyə imkan verib.

Məsələn, elm adamları adi göbələk xəstəliyi olan alma qabığına qarşı müqavimətlə əlaqəli bölgəni lokallaşdıra biliblər. Bundan əlavə, aşkar edilib ki, yabanı alma ağaclarında şaxtaya davamlılıq və xəstəliklərə davamlılıq təmin edən genlər var, lakin eyni zamanda meyvəyə xoşagəlməz dad verə bilir. Çox güman ki, dadın yaxşılaşdırılmasına yönəlmiş seçim zamanı bu faydalı xüsusiyyətlərin bəziləri təsadüfən itirilib.

Hüseyn İbadlı