Zəfərdən sonra Azərbaycanın qarşısında açılan yeni imkanlar: Qarabağın aqrar potensialı...

44 günlük Vətən müharibəsində qazanılan tarixi Qələbə Azərbaycanın yalnız ərazi bütövlüyünün bərpasını təmin etmədi, həm də ölkənin gələcək inkişafı üçün yeni siyasi, iqtisadi və strateji imkanlar yaratdı. Bu Zəfər milli birliyin, dövlət-xalq həmrəyliyinin və güclü ordu quruculuğunun tarixi nəticəsi olmaqla yanaşı, Qarabağ və Şərqi Zəngəzurun ölkə iqtisadiyyatına reinteqrasiyası, regional əməkdaşlığın genişlənməsi və yeni inkişaf perspektivlərinin reallaşdırılması baxımından mühüm mərhələyə çevrildi. Bu gün əsas vəzifələrdən biri hərbi-siyasi Qələbənin yaratdığı imkanları davamlı iqtisadi inkişafa çevirmək, azad edilmiş ərazilərin potensialından səmərəli istifadə etmək və Zəfərin mənəvi dəyərlərini gələcək nəsillərə ötürməkdir.

Millət vəkili Aydın Hüseynov Zəfər Günü, qələbənin ölkəmiz və xalqımız üçün əhəmiyyəti barədə Publika.az-ın suallarını cavablandırıb.

- Aydın müəllim, 44 günlük Vətən müharibəsində xalqımızın nümayiş etdirdiyi milli birlik və həmrəyliyi Azərbaycanın müasir tarixinin hansı mühüm xüsusiyyəti kimi dəyərləndirirsiniz?

- 44 günlük Vətən müharibəsində nümayiş etdirilən milli birlik Azərbaycan dövlətçiliyinin ən mühüm xüsusiyyətlərindən birini - xalqın taleyüklü məsələlərdə vahid siyasi iradə ətrafında birləşmək qabiliyyətini təsdiqlədi. Bu həmrəylik təsadüfi emosional yüksəliş deyildi. Onun əsasında otuz ilə yaxın davam edən işğala son qoymaq əzmi, ərazi bütövlüyümüzün bərpası məqsədi və dövlətə inam dayanırdı. Prezident, Müzəffər Ali Baş Komandan İlham Əliyevin rəhbərliyi altında ordu ilə xalqın vahid mövqedən çıxış etməsi Qələbənin həlledici mənəvi-siyasi dayaqlarından oldu.

Vətən müharibəsi göstərdi ki, milli təhlükəsizlik yalnız hərbi potensialla təmin edilmir. Bunun üçün güclü iqtisadi baza, peşəkar ordu, dayanıqlı dövlət institutları və cəmiyyətin siyasi həmrəyliyi zəruridir. Azərbaycan illərlə apardığı ordu quruculuğu və iqtisadi inkişaf siyasətinin nəticələrini məhz bu tarixi mərhələdə nümayiş etdirdi. Cəbhədə döyüşən əsgər və zabitlərimizin fədakarlığı arxa cəbhədə vətəndaşların dəstəyi, könüllülük fəaliyyəti və ümummilli səfərbərlik ruhu ilə tamamlandı.

Bu birlik müxtəlif siyasi baxışlara, peşələrə və nəsillərə mənsub insanların dövlət maraqlarını şəxsi və qrup maraqlarından üstün tutmasının nümunəsi idi. Azərbaycanın gücü də məhz bundadır: söhbət suverenlikdən və ərazi bütövlüyündən gedəndə cəmiyyət vahid milli mövqe nümayiş etdirir. Bu, müasir tariximizdə xalq-dövlət birliyinin strateji resursa çevrildiyini göstərdi.

Zəfərin siyasi nəticəsi ilə yanaşı, onun ictimai-mənəvi əhəmiyyəti də uzunmüddətlidir. Qələbə xalqın öz gücünə inamını möhkəmləndirdi, gənclər üçün müstəqilliyin hansı məsuliyyət və fədakarlıqla qorunduğunu göstərdi. Şəhidlərimizin xatirəsi və qazilərimizin xidmətləri bu tarixi yaddaşın ayrılmaz hissəsidir.

Hesab edirəm ki, 44 günlük müharibənin əsas dərsi belədir: milli birlik yalnız böhran anında deyil, sülh dövründə də dövlət quruculuğunun, iqtisadi inkişafın və ictimai həmrəyliyin təməli olmalıdır. Tarixi Zəfəri mümkün edən iradəni qorumaq Azərbaycanın gələcək uğurlarının da əsas şərtidir.

- Zəfərdən sonra Azərbaycanın qarşısında açılan yeni siyasi və iqtisadi imkanları necə xarakterizə edərdiniz?

- Tarixi Zəfər Azərbaycanın qarşısında həm siyasi, həm də iqtisadi baxımdan yeni inkişaf mərhələsi açdı. Əvvəla, 2020-ci ildə ərazilərimizin böyük hissəsinin azad edilməsi, 2023-cü ildə isə bütün ölkə ərazisində suverenliyin təmin olunması Cənubi Qafqazın təhlükəsizlik arxitekturasını dəyişdirdi. Bu, milli təhlükəsizliyi möhkəmləndirməklə yanaşı, regional əməkdaşlıq üçün yeni siyasi zəmin yaratdı.

Prezident İlham Əliyevin rəhbərliyi ilə formalaşan yeni reallığın mühüm xüsusiyyəti Azərbaycanın sülh gündəliyinin təşəbbüskarı kimi çıxış etməsidir. Ermənistanla münasibətlərin normallaşdırılması, qarşılıqlı suverenliyin və ərazi bütövlüyünün tanınması, sərhədlərin müəyyənləşdirilməsi və nəqliyyat əlaqələrinin açılması davamlı sabitlik üçün əsas istiqamətlərdir. Heç bir regional layihə Azərbaycanın suveren hüquqları hesabına həyata keçirilə bilməz.

İqtisadi müstəvidə isə Qarabağ və Şərqi Zəngəzurun vahid milli iqtisadi sistemə reinteqrasiyası geniş perspektivlər açır. Yol, dəmir yolu, hava limanları, elektrik enerjisi, su və rabitə infrastrukturu yalnız bərpa tədbirləri deyil, gələcək istehsal və investisiya fəaliyyətinin əsaslarıdır. Sənaye, kənd təsərrüfatı, turizm, logistika və xidmət sahələrinin inkişafı yeni məşğulluq imkanları yarada, regionlararası iqtisadi əlaqələri gücləndirə bilər.

Bu prosesin iqtisadi səmərəsi təkcə ayrılan büdcə vəsaitinin həcmi ilə ölçülməməlidir. Əsas göstərici həmin investisiyaların gələcəkdə məhsuldarlığa, özəl sektorun fəallığına, ixrac potensialına və əhalinin daimi məskunlaşmasına verdiyi töhfədir. Böyük Qayıdışın uğuru təhlükəsiz yaşayış, dayanıqlı iş yerləri və keyfiyyətli sosial xidmətlərlə bilavasitə bağlıdır.

Azərbaycanın qarşısında duran strateji vəzifə hərbi-siyasi Qələbəni uzunmüddətli iqtisadi üstünlüyə çevirməkdir. Güclü dövlət, rəqabətqabiliyyətli iqtisadiyyat və regional sülh bir-birini tamamlayan hədəflərdir. Zəfərin yaratdığı imkanların real dəyəri məhz bu hədəflərin ardıcıl həyata keçirilməsində görünəcək.

- İşğaldan azad edilmiş ərazilərdə kənd təsərrüfatının dirçəldilməsi və həmin torpaqların ölkənin aqrar potensialına qazandırılması baxımından hansı perspektivlər mövcuddur?

- İşğaldan azad edilmiş ərazilərin aqrar potensialının iqtisadi dövriyyəyə qaytarılması Azərbaycanın ərzaq təhlükəsizliyi və regional inkişaf strategiyası baxımından mühüm əhəmiyyət daşıyır. Qarabağ və Şərqi Zəngəzurun müxtəlif təbii-iqlim şəraiti taxılçılıq, yemçilik, bağçılıq, heyvandarlıq və arıçılıq kimi sahələrin inkişafı üçün imkanlar yaradır. Məqsəd əvvəlki təsərrüfat modelini deyil, müasir texnologiyalara və rəqabətqabiliyyətli istehsala əsaslanan aqrar iqtisadiyyat qurmaqdır.

İlk növbədə torpaqların minalardan və partlamamış sursatlardan təmizlənməsi, suvarma şəbəkələrinin yenidən qurulması, torpaq və su ehtiyatlarının dəqiq qiymətləndirilməsi vacibdir. Təhlükəsizlik və infrastruktur məsələləri həll olunmadan genişmiqyaslı kənd təsərrüfatı fəaliyyətindən gözlənilən nəticəni əldə etmək mümkün deyil. Aqrar inkişaf mərhələli və ekoloji dayanıqlıq əsasında aparılmalıdır.

İqtisadi baxımdan əsas üstünlük istehsalın bütün zəncirinin qurulmasıdır. Fermer saxlama, qablaşdırma, emal və bazara çıxış imkanları ilə təmin olunmalıdır. Aqroparklar, kooperasiya mexanizmləri, rəqəmsal suvarma, torpaq monitorinqi və müasir logistika həlləri məhsul itkisini azalda, əlavə dəyəri yüksəldə bilər. Kiçik və orta fermer təsərrüfatlarının bu sistemə inteqrasiyası da diqqətdə saxlanılmalıdır.

Aqrar sektorun dirçəldilməsi Böyük Qayıdışın iqtisadi dayaqlarından biridir. İnsanların doğma yurdlarına qayıdışı üçün yalnız yaşayış evləri deyil, sabit gəlir mənbələri, peşə hazırlığı və sahibkarlıq imkanları yaradılmalıdır. Kənd təsərrüfatı istehsalı emal müəssisələri və xidmət sektoru ilə əlaqələndirildikdə bölgədə uzunmüddətli məşğulluq formalaşa bilər.

Nəticə etibarilə, azad edilmiş torpaqların aqrar dövriyyəyə qaytarılması ərzaq təminatının şaxələndirilməsinə, yerli istehsalın artmasına və idxaldan asılılığın müəyyən məhsullar üzrə azalmasına töhfə verə bilər. Dövlətin strateji hədəfi bu əraziləri yalnız bərpa edilmiş kənd təsərrüfatı zonası deyil, innovativ və dayanıqlı aqrar inkişaf məkanına çevirməkdir.

- Şanlı Zəfərin tarixi yaddaşımızda yaşadılması və gənc nəslə çatdırılması üçün hansı mənəvi və ictimai dəyərlər ön plana çəkilməlidir?

- Şanlı Zəfərin tarixi yaddaşda yaşadılması təkcə keçmiş hadisələrin xatırlanması deyil, müstəqil dövlətçiliyin ideya və dəyərlərinin gələcək nəsillərə ötürülməsidir. 44 günlük Vətən müharibəsinin ən böyük mənəvi dərsləri vətənpərvərlik, milli birlik, fədakarlıq, məsuliyyət və suverenliyin qorunması əzmidir. Gənclər bu Qələbənin arxasında hansı siyasi iradənin, hərbi hazırlığın, iqtisadi gücün və insan fədakarlığının dayandığını bilməlidirlər.

Bu baxımdan şəhidlərimizin xatirəsinin uca tutulması, qazilərimizin xidmətlərinin qiymətləndirilməsi və müharibə tarixinin sənədlərə əsaslanaraq tədris edilməsi xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Tarixi yaddaş emosional şüarlarla məhdudlaşmamalı, etibarlı faktlar, canlı şahidliklər, muzeylər, arxiv materialları və elmi tədqiqatlarla möhkəmləndirilməlidir. Məktəb və universitetlərdə Zəfər tarixinin öyrədilməsi gənclərdə həm milli qürur, həm də tarixi məsuliyyət hissi formalaşdırmalıdır.

Lakin vətənpərvərliyin mahiyyətini yalnız hərbi qəhrəmanlıqla məhdudlaşdırmaq doğru olmaz. Sülh dövründə Vətənə xidmət yaxşı təhsil almaq, peşəkar mütəxəssis olmaq, elmi yeniliklər yaratmaq, qanunlara hörmət etmək və cəmiyyətin inkişafına töhfə verməkdir. Azərbaycanı iqtisadi, texnoloji və intellektual baxımdan daha güclü edən hər bir təşəbbüs Zəfərin mənəvi davamıdır. Bu yanaşma gənclərin dövlətçilik şüurunu gündəlik ictimai məsuliyyətlə əlaqələndirir.

İşğaldan azad edilmiş ərazilərə səfərlər, bərpa layihələrində könüllülük, mədəni irsin qorunması və Böyük Qayıdış prosesinə gənclərin cəlb edilməsi də mühüm vasitələrdir. Qarabağ və Şərqi Zəngəzurun tarixini, mədəniyyətini və müasir inkişafını bir yerdə təqdim etmək Zəfərin yalnız keçmişə deyil, gələcəyə aid olduğunu göstərir.

Əsas prinsip budur: milli yaddaş güclü dövlətçilik şüuru, humanizm və sülhə məsuliyyətlə yanaşma üzərində qurulmalıdır. Gənc nəsil həm Qələbəmizlə fəxr etməli, həm də onun yaratdığı imkanları qorumağın və inkişaf etdirməyin məsuliyyətini daşımalıdır. Zəfərin əbədi yaşaması onun dəyərlərinin güclü Azərbaycan quruculuğunda davam etməsindən asılıdır.

P.S. Zəfər tarixinin ən mühüm mesajlarından biri budur: xalqın birliyi ilə qazanılan Qələbə yalnız tarixdə yaşadılan hadisə deyil, gələcəyin qurulması üçün böyük məsuliyyətdir. Qarabağın dirçəldilməsi, iqtisadi gücümüzün artırılması, milli yaddaşımızın qorunması və gənc nəslin dövlətçilik ruhunda yetişdirilməsi bu məsuliyyətin davamıdır. Çünki Zəfərin əbədiliyi yalnız onunla fəxr etməkdə deyil, onun yaratdığı imkanları gələcək uğurlara çevirməkdədir.

Müəllif: Adəm Abbaslı