Avropanı fəth edən klub necə iki dəfə iflas etdi?

İtaliyanın “Parma” klubu futbol tarixinin ən maraqlı yüksəliş və süqut hekayələrindən birini yaşayıb. Cəmi bir neçə il ərzində B Seriyasından Avropanın ən güclü komandalarından birinə çevrilən klub sonradan iki dəfə maliyyə böhranı ilə üzləşib. Lakin “Parma” bütün çətinliklərə baxmayaraq yenidən A Seriyasına qayıtmağı bacarıb.

Publika.az “Goal”a istinadən xəbər verir ki, klubun böyük yüksəlişi 1989-cu ildə Nevio Skalanın baş məşqçi təyin olunması ilə başlayıb. Həmin il “Parma” tarixində ilk dəfə A Seriyasına yüksəlib. Bir il sonra komanda çempionatda altıncı yeri tutaraq UEFA Kubokuna vəsiqə qazanıb.

1992-ci ildə “Parma” İtaliya Kubokunu qazanaraq ilk böyük tituluna sahib çıxıb. Növbəti il isə UEFA Kuboklar Kubokunun finalında “Antverpen”i 3:1 məğlub edən komanda Avropada ilk kubokunu qazanıb. Daha sonra UEFA Super Kuboku və UEFA Kuboku da “Parma”nın kolleksiyasına əlavə olunub.

Klubun bu sürətli yüksəlişində “Parmalat” şirkətinin qurucusu Kalisto Tanzi mühüm rol oynayıb. Tanzi 1990-cı ildə doğma şəhərinin klubunu alaraq onu İtaliya və Avropanın elit komandalarından birinə çevirmək istəyirdi.

1990-cı illərin sonlarında “Parma” artıq dünya səviyyəli futbolçuların toplandığı komandaya çevrilmişdi. Canluici Buffon, Fabio Kannavaro, Lilian Türam, Xuan Sebastian Veron, Hernan Krespo və Enriko Çyesa kimi ulduzlar klubun formasını geyinirdi.

1999-cu il isə “Parma”nın qızıl dövrünün zirvəsi oldu. Komanda UEFA Kubokunun finalında “Marsel”i 3:0 məğlub edərək ikinci dəfə bu turnirin qalibi oldu. Həmin illərdə klubun heyəti və oyun üslubu Avropada böyük rəğbət qazanmışdı.

Lakin uğurların arxasında ciddi maliyyə problemləri yığılırdı. Klubun büdcəsi sürətlə böyüyür, bahalı transferlərə və futbolçu maaşlarına böyük vəsait xərclənirdi. “Parmalat”ın 2003-cü ildə nəhəng maliyyə fırıldağı ilə üzləşməsi isə “Parma”nın taleyinə də birbaşa təsir etdi.

Şirkətin hesablarında əvvəlcə 8 milyard avroluq, sonradan isə daha böyük olduğu müəyyənləşən maliyyə boşluğu aşkarlandı. Minlərlə investor və işçi zərər gördü. “Parma” da maliyyə mənbəyini itirərək 2004-cü ildə iflas etdiyini elan etdi.

Klub yenidən qurularaq fəaliyyətini davam etdirsə də, əvvəlki gücünə qayıda bilmədi. Ulduz futbolçular bir-birinin ardınca satıldı və komanda tədricən aşağı liqalara düşdü.

2007-ci ildə Tommaso Qirardi klubun yeni sahibi oldu. O, “Parma”nı sağlam maliyyə modeli ilə yenidən quracağını və gənc futbolçuların inkişafına üstünlük verəcəyini vəd etdi. Lakin bu plan da uzunmüddətli olmadı.

2014-cü ildə klub vergi borcuna görə Avropa Liqasına lisenziya ala bilmədi. Sonrakı aylarda maliyyə problemləri daha da dərinləşdi. Klub bir neçə dəfə simvolik olaraq 1 avroya satıldı. Futbolçular maaşlarını ala bilmir, hətta məşq bazasında işıq və digər xidmətlərlə bağlı problemlər yaranırdı.

2015-ci ilin martında “Parma” yenidən iflas etdiyini elan etdi. Klubun əmlakı, o cümlədən kubokları belə satışa çıxarıldı.

Bundan sonra “Parma” artıq “Parma Kalsio 1913” adı ilə İtaliya futbolunun dördüncü liqasında yenidən fəaliyyətə başladı. Komanda ardıcıl üç yüksəliş əldə edərək 2018-ci ildə yenidən A Seriyasına qayıtdı.

Sonrakı illərdə yenidən B Seriyasına düşsə də, “Parma” 2024-cü ildə A Seriyasına qayıtdı və 2026/27 mövsümündə də İtaliya çempionatının əsas divizionunda mübarizə aparır.

Bir vaxtlar açıq parkda məşq edən, kiçik şəhər klubu kimi fəaliyyət göstərən “Parma” qısa müddətdə Avropanın ən güclü komandalarından birinə çevrilmişdi. Klubun sonrakı maliyyə böhranları isə böyük uğurların dayanıqlı maliyyə modeli olmadan necə sürətlə dağılmasının ən parlaq nümunələrindən biri oldu.

Bu gün “Parma” yenidən sabitlik yaratmağa çalışır. Lakin 1990-cı illərin əfsanəvi komandasını geri qaytarmaq artıq əvvəlki kimi asan görünmür.