Vaşinqtondan sonra Cənubi Qafqaz dəyişdi: Azərbaycanın qurduğu YENİ DÜZƏN

2025-ci il avqustun 8-də ABŞ-ın paytaxtı Vaşinqtonda Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyev, ABŞ Prezidenti Donald Tramp və Ermənistanın Baş naziri Nikol Paşinyan arasında tarixi görüş keçirilib. Görüş Cənubi Qafqazda sülh prosesinin gələcəyi və Azərbaycan-Ermənistan münasibətlərinin normallaşdırılması baxımından mühüm hadisə olub. Tərəflər arasında aparılan müzakirələr nəticəsində Azərbaycan və Ermənistan arasında sülh sazişinin razılaşdırılmış mətninin xarici işlər nazirləri tərəfindən paraflanması həyata keçirilib. Eyni zamanda İlham Əliyev, Donald Tramp və Nikol Paşinyan birgə bəyannamə imzalayıblar.

Vaşinqtonda əldə olunan razılaşmalar regionda yeni siyasi və iqtisadi imkanların yaranmasına zəmin yaradıb. Bu gün həmin tarixi görüşdən bir il ötür.

Mövzu ilə bağlı Publika.az-a açıqlama verən millət vəkili Aydın Hüseynov Vaşinqton görüşündən ötən bir il ərzində baş verən proseslərin onun Azərbaycan-Ermənistan münasibətləri və Cənubi Qafqazın gələcəyi baxımından əhəmiyyətini aydın şəkildə ortaya qoyduğunu bildirdi.

Vaşinqton görüşü regionda yeni siyasi mərhələnin əsasını qoydu

Aydın Hüseynov bildirdi ki, Vaşinqtonda keçirilən tarixi görüşdən ötən müddət ərzində baş verənlər həmin görüşün həm Azərbaycan-Ermənistan münasibətləri, həm də Cənubi Qafqazın gələcəyi baxımından əhəmiyyətini aydın şəkildə ortaya qoyub. Onun sözlərinə görə, imzalanan sənədlər və əldə olunan razılaşmalar regionda yeni siyasi mərhələnin əsasını qoyan mühüm hadisələrdən biri kimi qiymətləndirilir.

Azərbaycanın danışıqlar masasında mövqeyi necə gücləndi?

Deputatın fikrincə, əldə olunan nəticələr uzun illər aparılan məqsədyönlü siyasətin məntiqi davamı olub. O qeyd etdi ki, Prezident İlham Əliyevin ardıcıl xarici siyasət kursu Azərbaycanın danışıqlar masasında mövqeyini əhəmiyyətli dərəcədə gücləndirib. Dövlət başçısının beynəlxalq hüquqa söykənən mövqeyi, regional prosesləri düzgün qiymətləndirməsi, diplomatik çevikliyi və müxtəlif güc mərkəzləri ilə balanslaşdırılmış əməkdaşlıq xətti Azərbaycanın təşəbbüslərinin beynəlxalq dəstək qazanmasına şərait yaradıb. Bunun nəticəsində rəsmi Bakının irəli sürdüyü beş prinsip sülh danışıqlarının əsas siyasi və hüquqi platformasına çevrilib.

Trampın siyasi iradəsi sülh prosesinə nə verdi?

Aydın Hüseynov Vaşinqton görüşünün uğurla başa çatmasında ABŞ Prezidenti Donald Trampın siyasi iradəsinin də mühüm rol oynadığını bildirdi. Onun sözlərinə görə, ABŞ administrasiyasının tərəfləri bir araya gətirməsi və prosesə açıq dəstək verməsi danışıqlara əlavə dinamika qazandırıb. Prezident İlham Əliyevin diplomatik təcrübəsi ilə Donald Tramp administrasiyasının vasitəçilik təşəbbüsünün uzlaşması regionda yeni əməkdaşlıq mühitinin formalaşmasına təkan verib. Bu proses eyni zamanda Azərbaycan-ABŞ münasibətlərinin inkişafı üçün yeni imkanlar açıb.

Beş prinsip Azərbaycanın sülh təşəbbüsünü nəticəyə çevirdi

Millət vəkili qeyd etdi ki, Vaşinqtonda əldə olunan razılaşmalar Azərbaycanın sülh təşəbbüsünün siyasi bəyanatlardan ibarət olmadığını göstərib. Onun fikrincə, beynəlxalq hüquqa əsaslanan beş prinsip danışıqların istiqamətini müəyyənləşdirib və regionun gələcəyi ilə bağlı yeni yanaşmanın formalaşmasına təsir göstərib. Bu yanaşma uzun illər nəticə verməyən vasitəçilik mexanizmlərindən fərqli olaraq daha praktik nəticələr ortaya qoyub.

TRIPP regionun iqtisadi gələcəyini necə dəyişə bilər?

Aydın Hüseynov sülh gündəliyinin mühüm istiqamətlərindən birinin iqtisadi əməkdaşlıq olduğunu vurğuladı. Deputatın sözlərinə görə, TRIPP layihəsinin irəli sürülməsi Cənubi Qafqazın beynəlxalq nəqliyyat və logistika sistemində rolunun artdığını göstərib. Layihənin tam reallaşması zaman tələb etsə də, onun ortaya qoyduğu perspektiv region ölkələrinin iqtisadi maraqlarını əməkdaşlıq üzərində qurmağa xidmət edir. Bu isə uzunmüddətli sabitliyin iqtisadi əsaslarını gücləndirə bilər.

Azərbaycanın geosiyasi çəkisi daha da artır

Deputat yaranmış geosiyasi şəraitin Azərbaycanın strateji mövqeyini daha da möhkəmləndirdiyini bildirdi. Onun sözlərinə görə, Orta Dəhlizin inkişafı, Şərq-Qərb və Şimal-Cənub nəqliyyat marşrutlarının kəsişməsində yerləşməsi ölkənin tranzit və logistika imkanlarını genişləndirir. Azərbaycan artıq regional proseslərdə yalnız iştirakçı deyil, təşəbbüsləri ilə proseslərin istiqamətinə təsir göstərən əsas aktorlardan biri kimi çıxış edir. Bu da ölkənin beynəlxalq nüfuzunu artırır və xarici siyasətdə manevr imkanlarını genişləndirir.

Postmünaqişə gündəliyi Azərbaycanın təşəbbüsləri ilə formalaşır

Aydın Hüseynov Prezident İlham Əliyevin diplomatik fəaliyyətinin ən mühüm nəticələrindən birinin postmünaqişə dövrünün gündəliyinin Azərbaycanın təşəbbüsləri əsasında formalaşması olduğunu qeyd etdi. Onun fikrincə, ölkə milli maraqlarını qətiyyətlə müdafiə etməklə yanaşı, regionda uzunmüddətli sülh və əməkdaşlıq modelini təşviq edən əsas tərəflərdən biri kimi çıxış edir. Bu siyasət Azərbaycanın beynəlxalq etimadını daha da gücləndirib.

Sülh prosesində növbəti mərhələnin əsas vəzifələri

Millət vəkili sülh prosesinin tam başa çatdığını söyləməyin hələ tez olduğunu bildirdi. Onun sözlərinə görə, növbəti mərhələdə kommunikasiyaların açılması, sərhədlərin hüquqi baxımdan tam müəyyənləşdirilməsi və qarşılıqlı etimadın möhkəmləndirilməsi əsas vəzifələr olaraq qalır. Bu istiqamətdə əldə olunacaq nəticələr regionda iqtisadi inteqrasiyanı daha da sürətləndirə bilər.

Müəllif: Adəm Abbaslı